نماد سایت علماوعرفا

زندگینامه سهل بن عبدالله‏ تسترى

یزدانی

ابو محمد، سهل بن عبد الله بن یونس بن عیسى بن عبد الله تسترى به سال ۲۰۰ یا ۲۰۱ ق در تستر( شوشتر) خوزستان به دنیا آمد و نسبت وى به همین شهر برمى‏گردد. وى از عارفان بنام بود که سهلیان به او منسوبند.

در زهد و بى اعتبارى به زخارف دنیوى، کم نظیر بود و کراماتى به او نسبت داده‏اند. در مکه مکرّمه با ذو النون مصرى( شخصیت معروف جهان تصوف متوفاى ۲۴۶) ملاقات کرد و از او بهره فراوان گرفته، سخت شیفته وى گردید.

مدت زیادى در بصره سکنا گزید و به ریاضت و عبادت پرداخت و همانجا به سال ۲۸۳ ق( برخى ۲۷۳ ق و برخى دیگر ۲۹۳ ق گفته‏اند.) وفات یافت. ابن بطوطه در سفرنامه خود مى‏نویسد که نوه‏هاى تسترى را در شوشتر دیده است.

تسترى در شوشتر پرورش یافت و از سنین کودکى با تصوف آشنا گشت از وى نقل مى‏شود که سه ساله بودم و شبها از خواب برخاسته نماز شب داییم را تماشا مى‏کردم.

محمد بن سوّار( دایى تسترى) به من مى‏گفت که به خواب روم، بیدارى تو قلب مرا به خود مشغول مى‏کند. روزى داییم به من گفت: نمى‏خواهى خدایت را ذاکر باشى، همان کسى که تو را خلق کرد.کیفیت آن را از او پرسیدم گفت، شبها سه مرتبه در دل بگو: الله معى، الله ناظر الى، الله شاهدى. بر همین منوال عمل کرده پس از مدتى احساس شیرینى خاصى در دل نمودم و آن را به هفت بار رساندم.

بعد از یکسال به من گفت بر همین عمل تا هنگام مرگ ادامه بده زیرا هم در دنیا و هم در آخرت به نفع تو خواهد بود. همواره از این ذکر شیرینى درونى خاصى در خود احساس مى‏کردم، روزى به من گفت: اى سهل، کسیکه خدا با اوست و او ناظر اعمالش مى‏باشد و شاهد بر احوال اوست، گناه نمى‏کند، مبادا گناه از تو سر بزند.

شش یا هفت ساله بود که قرآن را حفظ نمود. به مدت ۱۲ سال همواره روزه بود تا اینکه براى یافتن پاسخ سؤالى به بصره و سپس به آبادان آمده و جواب مردى به نام ابو حبیب حمزه بن عبد اللّه عبادى او را آرام کرد.

مدتى نزد او به فراگیرى مشغول شد، سپس به شوشتر مراجعت نموده به زهد و تهجد و عبادت مشهور گشت. قوت سال خود را با یک درهم نان جو، سامان مى‏داد و سحر را با نان جو مى‏گذراند، پس از مدتى هر سه شب، پنج شب و هفت شب یک بار سحر مى‏خورد، ۲۰ سال بر این منوال سپرى کرد. سپس به مسافرت پرداخت و بسیارى از علما و اولیا را ملاقات کرد و بعد از مدتى به شوشتر بازگشت و از آن پس تمام شب را به عبادت مى‏گذارند. وى از ۲۱ سالگى مرجع پاسخگویى مشکلات علمى گشت و این بیانگر مقام علمى او مى‏باشد.

اساتید و شاگردان‏

آنچه در منابع مختلف مانند مرآه الجنان( حوادث سال ۲۸۳)، وفیات الاعیان ابن خلکان، البدایه و النهایه، سیر اعلام النبلاء و معجم البلدان آمده فقط نام چند تن به عنوان کسانى که تسترى از آنها علم، فرا گرفته، بیان شده است:

اسامى ۲۵ تن نیز به عنوان شاگرد و صحابى تسترى که برخى از او اخبارى نیز نقل کرده‏اند، آمده است‏از جمله آنها:

مؤلفات‏

برخى محققین بر این نظرند که تسترى کتابى با خط خود به یادگار نگذاشت و آثارى که به وى منسوب است، خلاصه ‏اى از مطالبى است که وى بر شاگردان خود بیان داشته و آنها بعد از وفات تسترى به جمع آورى و کتابت آن پرداخته‏ اند.

فؤاد سزگین در تاریخ التراث العربى مجلد اول، جزء چهارم ۸ تألیف را با بیان على نگاهدارى آنها، عنوان کرده است، کمال جعفر فهرستى با ۱۲ اثر ارائه داده که شش تألیف با لیست سزگین مشترک بوده و سه اثر را از فهرست ابن ندیم ذکر نموده و یکى هم از حاجى خلیفه، در کشف الظنون ذکر کرده است  بدین ترتیب مجموعه تألیفات منتسب به تسترى، ۱۴ اثر خواهند شد که از این قرارند:

خروج از نسخه موبایل