خانه / 30 نامه هاشرح و ترجمه میر حبیب الله خوئی / نهج البلاغه نامه ها نامه شماره ۳۴ شرح میر حبیب الله خوئی(به قلم علامه حسن زاده آملی )

نهج البلاغه نامه ها نامه شماره ۳۴ شرح میر حبیب الله خوئی(به قلم علامه حسن زاده آملی )

نامه ۳۴ صبحی صالح

۳۴- و من کتاب له ( علیه ‏السلام  ) إلى محمد بن أبی بکر لما بلغه توجده من عزله بالأشتر عن مصر، ثم توفی الأشتر فی توجهه إلى هناک

قبل وصوله إلیها

أَمَّا بَعْدُ فَقَدْ بَلَغَنِی مَوْجِدَتُکَ مِنْ تَسْرِیحِ الْأَشْتَرِ إِلَى عَمَلِکَ وَ إِنِّی لَمْ أَفْعَلْ ذَلِکَ اسْتِبْطَاءً لَکَ فِی الْجَهْدَ وَ لَا ازْدِیَاداً لَکَ فِی الْجِدِّ وَ لَوْ نَزَعْتُ مَا تَحْتَ یَدِکَ مِنْ سُلْطَانِکَ لَوَلَّیْتُکَ مَا هُوَ أَیْسَرُ عَلَیْکَ مَئُونَهً وَ أَعْجَبُ إِلَیْکَ وِلَایَهً

إِنَّ الرَّجُلَ الَّذِی کُنْتُ وَلَّیْتُهُ أَمْرَ مِصْرَ کَانَ رَجُلًا لَنَا نَاصِحاً وَ عَلَى عَدُوِّنَا شَدِیداً نَاقِماً فَرَحِمَهُ اللَّهُ فَلَقَدِ اسْتَکْمَلَ أَیَّامَهُ وَ لَاقَى‏ حِمَامَهُ وَ نَحْنُ عَنْهُ رَاضُونَ أَوْلَاهُ اللَّهُ رِضْوَانَهُ وَ ضَاعَفَ الثَّوَابَ لَهُ

فَأَصْحِرْ لِعَدُوِّکَ وَ امْضِ عَلَى بَصِیرَتِکَ وَ شَمِّرْ لِحَرْبِ مَنْ حَارَبَکَ وَ ادْعُ إِلى‏ سَبِیلِ رَبِّکَ وَ أَکْثِرِ الِاسْتِعَانَهَ بِاللَّهِ یَکْفِکَ مَا أَهَمَّکَ وَ یُعِنْکَ عَلَى مَا یُنْزِلُ بِکَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ

شرح وترجمه میر حبیب الله خوئی ج۲۰  

المختار الرابع و الثلاثون و من کتاب له علیه السلام الى محمد بن أبى بکر لما بلغه توجده من عزله بالاشتر عن مصر، ثم توفى الاشتر فی توجهه الى مصر قبل وصوله الیها

أما بعد، فقد بلغنی موجدتک من تسریح الأشتر إلى عملک، و إنی لم أفعل ذلک استبطاء لک فی الجهد، و لا ازدیادا فی الجد، و لو نزعت ما تحت یدک من سلطانک لولیتک ما هو أیسر علیک مئونه، و أعجب إلیک ولایه. إن الرجل الذی کنت ولیته أمر مصر کان رجلا لنا ناصحا، و على عدونا شدیدا ناقما، فرحمه الله فلقد استکمل أیامه، و لاقى حمامه، و نحن عنه راضون، أولاه الله رضوانه، و ضاعف الثواب له، فأصحر لعدوک، و أمض على بصیرتک، و شمر لحرب من‏ حاربک، و ادع إلى سبیل ربک، و أکثر الاستعانه بالله یکفک ما أهمک، و یعنک على ما نزل بک، إن شاء الله.

اللغه

(الموجده): الغضب و الحزن، وجدت على فلان موجده، (التسریح):

الإرسال، (الجهد): الطاقه، و من رواها الجهد بالفتح فهو من قولهم أجهد جهدک فی کذا أى أبلغ الغایه، (ناقما): من نقمت على فلان کذا إذا أنکرته علیه و کرهته منه، (الحمام): الموت، (أصحر له): أخرج له إلى الصحراء و أبرز له من أصحر الأسد من خیسه إذا خرج إلى الصحراء، (شمر) فلان للحرب: أخذ لها اهبتها.

الاعراب‏

من تسریح: للتعلیل، استبطاء: مفعول له، لنا: ظرف مستقر أى ثابتا لنا و تعلقه بقوله «ناصحا» فیه غموض، أولاه الله: جمله دعائیه، یکفک مجزوم فی جواب الأمر.

المعنى‏

مصر بلده عامره ضمت إلى حکومه علی علیه السلام بعد تصدیه للحکومه، و هى بلده هامه من أعظم ثغور الإسلام کما أشار إلیه‏ علیه السلام‏ فی مکتوب‏ له إلى محمد بن أبى بکر بعد ما ولاه على‏ مصر: «ثم اعلم یا محمد إنى ولیتک أعظم أجنادی أهل مصر و إذ ولیتک ما ولیتک من أمر الناس فإنک محقوق أن تخاف فیه على نفسک».

و لما کان مصر مجاوره للشام و یمد إلیها الأعناق لکثره خیراتها کانت أحد مراکز دعاه معاویه و جواسیسه و سکن فیه جمع من شیعه عثمان، و لما ورد محمد ابن أبى بکر فیها والیا تخلفوا عنها و لا یقدر على إخضاعهم فاختار علی علیه السلام‏ مالک‏ الأشتر و عهد له على‏ مصر لقوته و منعته، و لما اطلع‏ محمد بن أبی بکر على ذلک شق علیه تبدیله‏ بالأشتر لمکانته من أبی بکر و قریش، و لکن الأشتر لم یصل‏ إلى مصر و اغتیل فی الطریق فکتب‏ علیه السلام‏ هذا الکتاب إلى محمد بن أبی بکر کاعتذار مما بلغه‏ و إعلام لوفاه الأشتر و تثبیت ولایته على مصر مشیرا إلى أن الولایه على مصر شاق و معرض للخطر، و مؤکدا على التیقظ و الاستعداد لمقابله ما یجرى فی مصر من المکائد.

قال الشارح المعتزلی (ص ۱۴۲ ج ۱۶ ط مصر): ام محمد رحمه الله أسماء بنت عمیس الخثعمیه و هى اخت میمونه زوج النبی صلى الله علیه و آله و اخت لبابه ام الفضل و عبد الله زوج العباس بن عبد المطلب، و کانت من المهاجرات إلى أرض الحبشه، و هی إذ ذاک تحت جعفر بن أبی طالب علیه السلام، فولد له هناک محمد بن جعفر و عبد الله و عونا، ثم هاجرت معه إلى المدینه، فلما قتل جعفر یوم موته تزوجها أبو بکر فولدت له محمد بن أبى بکر هذا، ثم مات عنها فزوجها علی علیه السلام، و ولدت له یحیى بن علی، لا خلاف فی ذلک- إلى أن قال-: و قد روى أن أسماء کانت تحت حمزه بن عبد المطلب، فولدت له بنتا تسمى أمه الله- و قیل أمامه- و محمد بن أبى بکر ممن ولد فی عصر رسول الله صلى الله علیه و آله- إلى أن قال-: ثم کان فی حجر علی علیه السلام و قتل بمصر، و کان علی علیه السلام یثنی علیه و یقرظه و یفضله، و کان لمحمد رحمه الله عباده و اجتهاد، و کان ممن حضر عثمان و دخل علیه.

الترجمه

نامه ‏اى که بمحمد بن أبی بکر نوشت، چون به آن حضرت گزارش رسید که محمد از عزل خود بوسیله جاى گزینى مالک اشتر ناراحت و اندوهگین شده، سپس أشتر پیش از رسیدن به مصر در راه مصر وفات کرد.

أما بعد بمن رسیده که از گسیل داشتن اشتر بکار گزارى در جاى تو غمنده و ناراحت شدى، من این کار را براى آن نکردم که تو در کوشش و تلاش در کار خود کندى و مسامحه دارى، و نه این که خواسته باشم تو را در کوشش بیشتر نسبت بکار گزاریت وادار کرده باشم، و اگر هم آن حکومت که داشتى از دستت‏ مى‏ گرفتم تو را حکومتى مى ‏دادم که اداره آن آسان‏تر باشد و در چشم تو خوش‏تر جلوه کند.

راستى آن مردى که من کار حکومت مصر را بدو واگزار کردم، مردى بود که از ما بود، خیر خواه بود و نسبت بدشمنان ما سخت گیر و دلیر بود، و خرده گیر و بدخواه، خدایش رحمت کند که روزگار عمر خود را بسر آورد و در گذشت، ما از او خوشنودیم، خداوندش مشمول رضایت خود سازد و ثوابش را دو چندان کند.

بایدت از خانه بدرآئى و در بیابانها بدشمن بتازى، و با بینائى دنبال وظیفه خود بروى، و با هر که بجنگ تو آید مردانه بجنگى، و پر از خدا یارى جوئى تا مهم تو را کفایت کند و تو را در گرفتارى یارى نماید، و السلام.

منهاج ‏البراعه فی ‏شرح ‏نهج ‏البلاغه(الخوئی)//میر حبیب الله خوئی

بازدیدها: ۱۳

حتما ببینید

نهج البلاغه نامه ها نامه شماره ۷۵ شرح میر حبیب الله خوئی(به قلم علامه حسن زاده آملی )

نامه ۷۶ صبحی صالح ۷۶- و من وصیه له ( علیه‏ السلام  ) لعبد الله …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

code