خانه / 320-340 حکمت شرح ابن ابي الحدید / نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۳۲۵ متن عربی با ترجمه فارسی (شرح ابن ابی الحدید)

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۳۲۵ متن عربی با ترجمه فارسی (شرح ابن ابی الحدید)

حکمت ۳۱۹ صبحی صالح

۳۱۹-وَ قَالَ ( علیه‏السلام  )لِابْنِهِ مُحَمَّدِ ابْنِ الْحَنَفِیَّهِ یَا بُنَیَّ إِنِّی أَخَافُ عَلَیْکَ الْفَقْرَ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ مِنْهُ فَإِنَّ الْفَقْرَ مَنْقَصَهٌ لِلدِّینِ مَدْهَشَهٌ لِلْعَقْلِ دَاعِیَهٌ لِلْمَقْت‏

حکمت ۳۲۵ شرح ابن ‏أبی ‏الحدید ج ۱۹

۳۲۵: وَ قَالَ ع لِابنْهِ یَا بُنَیَّ إِنِّی أَخَافُ عَلَیْکَ الْفَقْرَ-  فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ مِنْهُ-  فَإِنَّ الْفَقْرَ مَنْقَصَهٌ لِلدِّینِ-  مَدْهَشَهٌ لِلْعَقْلِ دَاعِیَهٌ لِلْمَقْتِ

نبذ من الأقوال الحکیمه فی الفقر و الغنى

هذا موضع قد اختلف الناس فیه کثیرا-  ففضل قوم الغنى و فضل قوم الفقر-  فقال أصحاب الغنى-  قد وصف الله تعالى المال فسماه خیرا-  فقال إِنِّی أَحْبَبْتُ حُبَّ الْخَیْرِ عَنْ ذِکْرِ رَبِّی-  و قال ممتنا على عباده-  واعدا لهم بالإنعام و الإحسان-  وَ یُمْدِدْکُمْ بِأَمْوالٍ وَ بَنِینَ-  و قال وَ جَعَلْتُ لَهُ مالًا مَمْدُوداً- . و قال النبی ص المال الحسب إن أحساب أهل الدنیا هذا المال و  قال ع نعم العون على تقوى الله المال – .

قالوا و لا ریب أن الأعمال الجلیله العظیمه الثواب-  لا یتهیأ حصولها إلا بالمال-  کالحج و الوقوف و الصدقات و الزکوات و الجهاد- . و قد جاء فی الخبر خیر المال سکه مأبوره أو مهره مأموره- . و قالت الحکماء المال یرفع صاحبه-  و إن کان وضیع النسب قلیل الأدب-  و ینصره و إن کان جبانا-  و یبسط لسانه و إن کان عیا-  به توصل الأرحام و تصان الأعراض-  و تظهر المروءه و تتم الرئاسه-  و یعمر العالم و تبلغ الأغراض-  و تدرک المطالب و تنال المآرب-  یصلک إذا قطعک الناس-  و ینصرک إذا خذلوک-  و یستعبد لک الأحرار-  و لو لا المال لما بان کرم الکریم-  و لا ظهر لؤم اللئیم-  و لا شکر جواد و لا ذم بخیل-  و لا صین حریم و لا أدرک نعیم- . و قال الشاعر

المال أنفع للفتى من علمه
و الفقر أقتل للفتى من جهله‏

ما ضر من رفع الدراهم قدره‏
جهل یناط إلى دناءه أصله‏

و قال آخر

دعوت أخی فولى مشمئزا
و لبى درهمی لما دعوت‏

و قال آخر

و لم أر أوفى ذمه من دراهمی
و أصدق عهدا فی الأمور العظائم‏

فکم خاننی خل وثقت بعهده‏
و کان صدیقا لی زمان الدراهم‏

و قال آخر

أبو الأصفر المنقوش أنفع للفتى
من الأصل و العلم الخطیر المقدم‏

و ما مدح العلم امرؤ ظفرت به
یداه و لکن کل مقو و معدم‏

 و قال الشاعر

و لم أر بعد الدین خیرا من الغنى
و لم أر بعد الکفر شرا من الفقر

و قال العتابی-  الناس لصاحب المال ألزم من الشعاع للشمس-  و هو عندهم أرفع من السماء و أعذب من الماء-  و أحلى من الشهد و أزکى من الورد-  خطؤه صواب و سیئته حسنه و قوله مقبول-  یغشى مجلسه و لا یمل حدیثه-  و المفلس عندهم أکذب من لمعان السراب-  و من رؤیا الکظه-  و من مرآه اللقوه و من سحاب تموز-  لا یسأل عنه إن غاب و لا یسلم علیه إذا قدم-  إن غاب شتموه و إن حضر طردوه-  مصافحته تنقض الوضوء و قراءته تقطع الصلاه-  أثقل من الأمانه و أبغض من السائل المبرم- . و قال بعض الشعراء الظرفاء-  و أحسن کل الإحسان مع خلاعته- 

أصون دراهمی و أذب عنها
لعلمی أنها سیفی و ترسی‏

و أذخرها و أجمعها بجهدی‏
و یأخذ وارثی منها و عرسی‏

فیأکلها و یشربها هنیئا
على النغمات من نقر و جس‏

و یقعد فوق قبری بعد موتی‏
و لا یتصدقن عنی بفلس‏

أحب إلی من قصدی عظیما
کبیرا أصله من عبد شمس‏

أمد إلیه کفی مستمیحا
و أصبح عبد خدمته و أمسی‏

و یترکنی أجر الرجل منی
و قد صارت کنفس الکلب نفسی‏

ترجمه فارسی شرح ابن‏ ابی الحدید

حکمت (۳۲۵)

و قال علیه السّلام لابنه محمد بن الحنفیه: یا بنىّ انى اخاف علیک الفقر: فاستعذ بالله منه، فان الفقر منقصه للدین، مدهشه للعقل، داعیه للمقت.

و آن حضرت به پسر خود محمد بن حنفیه فرمود: «پسرکم من از درویشى بر تو بیمناکم، از آن به خدا پناه ببر که فقر مایه کاستى در دین و سرگردان کننده خرد و برانگیزنده دشمنى است.»

ابن ابى الحدید نمونه‏ هایى از سخنان حکمت آمیز را درباره درویشى و توانگرى آورده است که به ترجمه پاره‏اى از آن بسنده مى ‏شود.

او مى‏ گوید: این مسأله از موارد اختلاف مردم است که در آن بسیار اختلاف کرده ‏اند، قومى توانگرى را برترى داده ‏اند و قومى درویشى را. طرفداران توانگرى گفته ‏اند: خداوند متعال مال را وصف فرموده و آن را خیر نام نهاده است، در آنجا که‏ مى ‏فرماید: «من دوستى خیر را از یاد پروردگار خود دوست ‏تر داشتم.» همچنین در بیان نعمتهاى خود به بندگان خویش و در حالى که انعام و احسان به آنان وعده مى‏ دهد، فرموده است: «و شما را با اموال و پسران مدد مى ‏رساند.» و فرموده است: «براى او مالى گسترده و فراوان قرار دادم.» و پیامبر صلّى اللّه علیه و آله و سلّم فرموده است: «مال مایه بسندگى است و بسندگیهاى مردم این جهانى همین مال است.» و هم فرموده است: «مال براى پرهیزگارى از خداوند کمک پسندیده ‏اى است.» خردمندان گفته‏ اند: تردید نیست که کارهاى بزرگ و داراى ثواب بسیار جز با مال صورت نمى‏ گیرد، نظیر حج و وقوف به عرفات و وقف کردن اموال و صدقات و زکات و جهاد.

شاعرى گفته است: «پس از دین چیزى را بهتر از توانگرى نمى بینم و پس از کفر چیزى را بدتر از درویشى نمى ‏بینم.» طرفداران درویشى گفته ‏اند: توانگرى سبب سرکشى است که خداوند متعال فرموده است: «همانا که چون آدمى خویشتن را توانگر بیند، سرکشى مى‏ ورزد.»، و نیز فرموده است: «و چون بر آدمى نعمت ارزانى مى‏ داریم، روى مى‏ گرداند و کناره مى ‏گیرد.» و گفته شده است: توانگرى مایه سرمستى است و توانگرى نفس بهتر از توانگرى به مال است. و خداوند متعال مال را نکوهش کرده و فرموده است: «همانا اموال و اولاد شما فتنه‏ اند.» ابو العتاهیه چه نیکو سروده است: مگر نمى‏ بینى که براى درویشى امید توانگرى مى ‏رود و حال آنکه بر توانگرى بیم درویشى است.

و شاعرى از پیشینیان چه نیکو سروده و گفته است: گاه توانگرى آدمى را نابود مى‏ سازد، همان گونه که طاووس به سبب پر و بالش سربریده مى ‏شود.

و در خبر آمده است که سبک باران-  درویشان-  نجات یافته ‏اند.

و گفته ‏اند درویشى مایه سبک بارى و توانگرى مایه سنگین بارى است.

جلوه تاریخ در شرح نهج البلاغه ابن ابى الحدیدجلد ۸ //دکتر محمود مهدوى دامغانى

بازدیدها: ۲۹۷

حتما ببینید

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۴۸۵ متن عربی با ترجمه فارسی (شرح ابن ابی الحدید)

حکمت ۴۷۷ صبحی صالح ۴۷۷-وَ قَالَ ( علیه ‏السلام  )أَشَدُّ الذُّنُوبِ مَا اسْتَخَفَّ بِهَا صَاحِبُهُ حکمت ۴۸۵ …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

code