خانه / 200-220 حکمت شرح ابن میثم / نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۲۰۹ متن عربی با ترجمه فارسی (شرح ابن میثم)مواعظ

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۲۰۹ متن عربی با ترجمه فارسی (شرح ابن میثم)مواعظ

شرح ابن‏ میثم

۲۰۹- و قال علیه السّلام: بِکَثْرَهِ الصَّمْتِ تَکُونُ الْهَیْبَهُ- وَ بِالنَّصَفَهِ یَکْثُرُ الْمُوَاصِلُونَ- وَ بِالْإِفْضَالِ تَعْظُمُ الْأَقْدَارُ- وَ بِالتَّوَاضُعِ تَتِمُّ النِّعْمَهُ وَ بِاحْتِمَالِ الْمُؤَنِ یَجِبُ السُّؤْدُدُ- وَ بِالسِّیرَهِ الْعَادِلَهِ یُقْهَرُ الْمُنَاوِئُ- وَ بِالْحِلْمِ عَنِ السَّفِیهِ تَکْثُرُ الْأَنْصَارُ عَلَیْهِ‏ أشار علیه السّلام إلى سبع فضائل و رغّب فی کلّ منها بما یستلزمه من الخیر.

إحداها: کثره الصمت.
و ما یلزمها کون الصامت مهابا فی أعین الناس لأنّ الصمت من توابع العقل غالبا و مهابه أهل العقل ظاهره. فإن عرف أنّ کثره صمت الصامت عن عقل کانت مهابته أوکد، و إن لم تعرف حاله کانت لتجویز أن تکون عن کمال عقله. و قد یعرف أنّه لنقصان فی غریزته و عیّه فی الکلام و یحترم مع ذلک لعدم اختلاطه فی القول.

الثانیه: النصفه
و هى فضیله العدل. و رغّب فیها بما یلزمها من کثره الواصلین لأنّ قلّه الإنصاف مستلزمه للفرقه و قطع الالفه کما قال أبو الطیب:

و لم تزل قلّه الإنصاف قاطعه
بین الرجال و إن کانوا ذوى رحم‏

الثالثه: الإفضال
على الخلق بما یحتاجون إلیه. و یلزمه علوّ الأقدار و عظمها لتعیین الحاجه إلى المتفضّل و محبّته.

الرابعه: التواضع.
و یلزم تمام النعمه بکثره الإخوان و أهل المودّه لأنّ فضیله التواضع نعمه و ما یلزمها کالتمام لها.

الخامسه: احتمال المؤن. و یلزمه السؤدد
لأنّ احتمال مؤن الخلق یستلزمه فضیله سعه الصدر و احتمال المکروه و بحسب ذلک تحصل مطالب الخلق من المتحمّل غیر مشوبه بشى‏ء من کدر المقابله بردّ و منّه و نحوهما. فیکثر تعبّدهم له، و یقوى أمره و سؤدده فیهم.

السادسه: السیره العادله.
و یلزمها قهر المناوی. و المناواه: المعاداه. و ذلک أنّ العدوّ لا یجد لصاحب السیره العادله عیبا یستظهر به علیه و یسعى به فی فساد أمره فیبقى مقهورا مأمورا.

السابعه: الحلم عن السفیه.
و یلزمه کثره الأنصار علیه. و قد مرّ بیانه.

مطابق با حکمت ۲۲۴ نسخه صبحی صالح

ترجمه فارسی شرح ابن‏ میثم

۲۰۹- امام (ع) فرمود: بِکَثْرَهِ الصَّمْتِ تَکُونُ الْهَیْبَهُ- وَ بِالنَّصَفَهِ یَکْثُرُ الْمُوَاصِلُونَ- وَ بِالْإِفْضَالِ تَعْظُمُ الْأَقْدَارُ- وَ بِالتَّوَاضُعِ تَتِمُّ النِّعْمَهُ- وَ بِاحْتِمَالِ الْمُؤَنِ یَجِبُ السُّؤْدُدُ- وَ بِالسِّیرَهِ الْعَادِلَهِ یُقْهَرُ الْمُنَاوِئُ- وَ بِالْحِلْمِ عَنِ السَّفِیهِ تَکْثُرُ الْأَنْصَارُ عَلَیْهِ

ترجمه

«به سکوت زیاد هیبت و شکوه پدید آید، و در اثر انصاف دوستان زیاد شوند، و با نیکى کردن، منزلتها بزرگ شود. و با فروتنى، نعمت کامل گردد، و با تحمّل رنجها بزرگى حتمى مى‏ شود، و با حسن رفتار دشمن شکست مى ‏خورد، و با بردبارى در برابر نادان، یاوران بیشترى در مقابل او به هم مى ‏رسند».

شرح

امام (ع) به هفت فضیلت اشاره کرده است و به دلیل این که هر یک از آنها مستلزم خیر و نیکى است مردم را به کسب آن فضایل ترغیب فرموده است:

۱- سکوت زیاد. و لازمه آن با شکوه و هیبت شدن شخص خاموش است در انظار مردم، زیرا خاموشى، در بیشتر اوقات از پى‏آمدهاى خرد است، و شکوه خردمندان امرى است روشن. پس اگر کسى دانست که زیاد خاموش ماندن شخص کم سخن در اثر عقل اوست، شکوه و جلالش بیشتر مى‏شود، و اگر ندانست، این احتمال را مى‏دهد که شاید از کمال عقل او باشد. و گاهى هم ممکن است خاموشى در اثر کاستى در غریزه و گرفتگى زبان در سخن باشد، با این همه- به دلیل نیامیختن در گفتار- مورد احترام است.

۲- انصاف، که همان فضیلت عدالت است. امام (ع) به دلیل این که این فضیلت موجب افزایش دوستان مى‏شود، بدان ترغیب کرده است، چون کم انصافى باعث جدایى و بى‏الفتى است همان طورى که ابو الطیّب گفته است: همواره کم انصافى بین مردم- هر چند که فامیل و خویشاوند باشند- تفرقه‏انداز است.

۳- نیکى به دیگران در نیازمندیهایشان. لازمه این کار بالا رفتن و بزرگى درجات است چون برآوردن نیاز باعث مى‏شود تا آن که نیکى و محبّت دیده، نیکى کننده را مطابق ارزش نیازش منزلت دهد.

۴- فروتنى. باعث کمال نعمت، در اثر فزونى دوستان و اهل محبّت، مى‏گردد، چون فضیلت تواضع، خود نعمتى است و پى‏آمد آن به منزله کامل و تمام شدن آن است.

۵- تحمّل رنج. باعث آقایى و بزرگى است، زیرا تحمّل زحمتهاى مردم، مستلزم فضیلت سعه صدر و تحمل ناملایمات است، و بر این اساس خواسته‏هاى مردم از چنین کسى که تحمّل دارد، آمیخته به شائبه‏اى از قبیل بازگرداندن و منّت نهادن و نظایر اینها نخواهد بود به این ترتیب تواضع مردم در برابر او بیشتر شده، و کار او قوّت مى‏گیرد، و در میان مردم آقا و بزرگ مى‏شود.

۶- حسن رفتار. که لازمه آن شکست بدخواهان است. (مناوات، معادات: دشمنى بین دو نفر) توضیح آن که دشمن براى کسى که رفتار خوب دارد، عیبى نمى‏یابد که بدان وسیله بر او غلبه کند و به مفاسد او را متهم کند بنا بر این شکست مى‏خورد.

۷- بردبارى در برابر نادان. لازمه‏اش فزونى یاوران است. بیان و توضیح این مطلب قبلا گذشت.

ترجمه‏ شرح‏ نهج‏ البلاغه(ابن‏ میثم)، ج۵ // قربانعلی  محمدی مقدم-علی اصغرنوایی یحیی زاده

 

بازدیدها: ۲۹

حتما ببینید

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۴۴۹ متن عربی با ترجمه فارسی (شرح ابن میثم)

شرح ابن‏ میثم ۴۴۹- و قال علیه السّلام: أَشَدُّ الذُّنُوبِ مَا اسْتَخَفَّ بِهَا صَاحِبُهُ المعنى …

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

code