خانه / 180-200 حکمت شرح ابن ابي الحدید / نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۱۹۱ متن عربی با ترجمه فارسی (شرح ابن ابی الحدید)

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۱۹۱ متن عربی با ترجمه فارسی (شرح ابن ابی الحدید)

حکمت ۱۹۵ صبحی صالح

۱۹۵-وَ قَالَ ( علیه‏السلام  )وَ قَدْ مَرَّ بِقَذَرٍ عَلَى مَزْبَلَهٍ هَذَا مَا بَخِلَ بِهِ الْبَاخِلُونَ وَ رُوِیَ فِی خَبَرٍ آخَرَ أَنَّهُ قَالَ هَذَا مَا کُنْتُمْ تَتَنَافَسُونَ فِیهِ بِالْأَمْسِ

حکمت ۱۹۱ شرح ابن ‏أبی ‏الحدید ج ۱۹

۱۹۱: وَ قَالَ ع وَ قَدْ مَرَّ بِقَذَرٍ عَلَى مَزْبَلَهٍ-  هَذَا مَا بَخِلَ بِهِ الْبَاخِلُونَ-  وَ فِی خَبَرٍ آخَرَ أَنَّهُ قَالَ-  هَذَا مَا کُنْتُمْ تَتَنَافَسُونَ فِیهِ بِالْأَمْسِ قد سبق القول فی مثل هذا-  و أن الحسن البصری مر على مزبله فقال-  انظروا إلى بطهم و دجاجهم و حلوائهم و عسلهم و سمنهم-  و الحسن إنما أخذه من کلام أمیر المؤمنین ع-  و قال ابن وکیع فی قول المتنبی-

لو أفکر العاشق فی منتهى
حسن الذی یسبیه لم یسبه‏

–  إنه أراد لو أفکر فی حاله و هو فی القبر-  و قد تغیرت محاسنه و سالت عیناه-  قال و هذا مثل قولهم-  لو أفکر الإنسان فیما یئول إلیه الطعام لعافته نفسه- . و قد ضرب العلماء مثلا للدنیا و مخالفه آخرها أولها-  و مضاده مبادیها عواقبها-  فقالوا إن شهوات الدنیا فی القلب لذیذه-  کشهوات الأطعمه فی المعده-  و سیجد الإنسان عند الموت لشهوات الدنیا فی قلبه-  من الکراهه و النتن و القبح ما یجده للأطعمه اللذیذه-  إذا طبختها المعده و بلغت غایه نضجها-  و کما أن الطعام کلما کان ألذ طعما و أظهر حلاوه-  کان رجیعه أقذر و أشد نتنا-  فکذلک کل شهوه فی القلب أشهى و ألذ و أقوى-فإن نتنها و کراهتها و التأذی بها عند الموت أشد-  بل هذه الحال فی الدنیا مشاهده-  فإن من نهبت داره و أخذ أهله و ولده و ماله-  تکون مصیبته و ألمه و تفجعه فی الذی فقد-  بمقدار لذته به و حبه له و حرصه علیه-  فکل ما کان فی الوجود أشهى و ألذ-  فهو عند الفقد أدهى و أمر-  و لا معنى للموت إلا فقد ما فی الدنیا- .

و قد روی أن النبی ص قال للضحاک بن سفیان الکلابی-  أ لست تؤتى بطعامک و قد قزح و ملح-  ثم تشرب علیه اللبن و الماء-  قال بلى قال فإلى ما ذا یصیر-  قال إلى ما قد علمت یا رسول الله-  قال فإن الله عز و جل ضرب مثل الدنیا-  بما یصیر إلیه طعام ابن آدم و روى أبی بن کعب أن رسول الله ص قال إن أنت ضربت مثلا لابن آدم-  فانظر ما یخرج من ابن آدم-  و إن کان قزحه و ملحه إلى ما ذا صار و قال الحسن رحمه الله-  قد رأیتهم یطیبونه بالطیب و الأفاویه-  ثم یرمونه حیث رأیتم-  قال الله عز و جل فَلْیَنْظُرِ الْإِنْسانُ إِلى‏ طَعامِهِ-  قال ابن عباس إلى رجیعه- . و قال رجل لابن عمر إنی أرید أن أسألک و أستحیی-  فقال لا تستحی و سل-  قال إذا قضى أحدنا حاجته فقام هل ینظر إلى ذلک منه-  فقال نعم إن الملک یقول له-  انظر هذا ما بخلت به انظر إلى ما ذا صار

ترجمه فارسی شرح ابن‏ ابی الحدید

حکمت (۱۹۱)

و قال علیه السّلام و قد مرّ بقذر على مزبله: هذا ما بخل به الباخلون. و فى خبر آخر انه قال: هذا ما کنتم تتنافسون فیه بالامس از کنار نجاستى که در پارگینى بود گذشت، فرمود: «این است آنچه بخیلان در آن باره بخل مى‏ ورزند و در خبر دیگرى است که فرمود: این چیزى است که دیروز درباره‏ اش هم چشمى مى‏ کردید.»

ابن ابى الحدید در شرح این سخن اقوال و اشعار و احادیثى آورده است که به ترجمه یک مورد آن بسنده مى‏ شود، علما براى دنیا و مخالف بودن پایان آن با آغازش و تضاد انجام و فرجامش مثل زده و گفته ‏اند: شهوتهاى دنیا در دل لذیذ و گوارا مى ‏نماید همچون خوراکها در دستگاه گوارش، و آدمى به هنگام مرگ از شهوتهاى دنیا در دل خود چنان بوى گند و زشتى مى‏ یابد که در مورد خوراکهاى لذیذ به هنگام دفع.

همان گونه که خوراک هر چه لذیذتر و چرب و شیرین‏تر است، دفع آن با بوى گند و پلیدى بیشترى همراه است، همان‏گونه هر شهوتى که در دل لذیذتر و قویتر است ناخوشایند بودن و آزارش به هنگام مرگ بیشتر است. این موضوع در دنیا نیز قابل مشاهده است، زیرا کسى که در دنیا خانه‏اش به تاراج مى ‏رود و زن و فرزند و اموالش از میان مى‏ رود، اندوهش به اندازه محبت و حرصى است که نسبت به آنها دارد، و هر چه دوست داشتنى‏تر و لذیذتر است، اندوهش به هنگام از دست دادن دشوارتر و تلخ‏تر است، و معنى مرگ هم از دست دادن چیزهایى است که در دنیا در اختیار شخص است.

جلوه تاریخ در شرح نهج البلاغه ابن ابى الحدیدجلد ۸ //دکتر محمود مهدوى دامغانى

 

بازدیدها: ۳۵

حتما ببینید

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۴۸۵ متن عربی با ترجمه فارسی (شرح ابن ابی الحدید)

حکمت ۴۷۷ صبحی صالح ۴۷۷-وَ قَالَ ( علیه ‏السلام  )أَشَدُّ الذُّنُوبِ مَا اسْتَخَفَّ بِهَا صَاحِبُهُ حکمت ۴۸۵ …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

code