خانه / 40-60 خطبه شرح وترجمه میر حبیب الله خوئی / نهج البلاغه خطبه ها خطبه شماره ۵۴ (شرح میر حبیب الله خوئی«میرزا حبیب الله خوئی»)

نهج البلاغه خطبه ها خطبه شماره ۵۴ (شرح میر حبیب الله خوئی«میرزا حبیب الله خوئی»)

خطبه ۵۵ صبحی صالح

۵۵- و من کلام له ( علیه ‏السلام  ) و قد استبطأ أصحابه إذنه لهم فی القتال بصفین‏

أَمَّا قَوْلُکُمْ أَ کُلَّ ذَلِکَ کَرَاهِیَهَ الْمَوْتِ

فَوَاللَّهِ مَا أُبَالِی دَخَلْتُ إِلَى الْمَوْتِ أَوْ خَرَجَ الْمَوْتُ إِلَیَّ

وَ أَمَّا قَوْلُکُمْ شَکّاً فِی أَهْلِ الشَّامِ

فَوَاللَّهِ مَا دَفَعْتُ الْحَرْبَ یَوْماً

إِلَّا وَ أَنَا أَطْمَعُ أَنْ تَلْحَقَ بِی طَائِفَهٌ فَتَهْتَدِیَ بِی

وَ تَعْشُوَ إِلَى ضَوْئِی

وَ ذَلِکَ أَحَبُّ إِلَیَّ مِنْ أَنْ أَقْتُلَهَا عَلَى ضَلَالِهَا

وَ إِنْ کَانَتْ تَبُوءُ بِآثَامِهَا

شرح وترجمه میر حبیب الله خوئی ج۴  

و من کلام له علیه السّلام و هو الرابع و الخمسون من المختار فى باب الخطب

و قد استبطأ اصحابه اذنه لهم فی القتال بصفین أمّا قولکم أکلّ ذلک کراهیه الموت فو اللّه ما أبالی أدخلت إلى الموت أو خرج الموت إلیّ، و أمّا قولکم شکاّ فی أهل الشّام فو اللّه ما دفعت الحرب یوما إلّا و أنا أطمع أن تلحق بی طایفه فتهتدی بی و تعشو إلى ضوئی و ذلک أحبّ إلىّ من أن أقتلها على ضلالها و أن کانت تبوء بآثامها.

اللغه

(عشى) إلى نار و إلیها یعشو عشوا رآها لیلا من بعید ببصر ضعیف فقصدها، و یقال لکلّ قاصد عاش، قال الشّاعر:

متى تأته تعشو إلى ضوء ناره            تجد خیر نار عندها خیر موقد

و (باء) باثمه رجع به قال سبحانه: إِنِّی أُرِیدُ أَنْ تَبُوءَ بِإِثْمِی وَ إِثْمِکَ اى ترجع إلى ربّک متلبّسا باثمی و اثمک

الاعراب

کلّ ذلک فی بعض النّسخ بالنّصب فیکون مفعولا لفعل محذوف، و کراهیّه منصوب على المفعول لاجله اى تفعل کلّ ذلک لأجل کراهیّه الموت، و فی أکثر النّسخ کلّ مرفوع فیکون مبتدأ محذوف الخبر تقدیره أکلّ هذا مفعول او تفعله کراهیه للموت، و جوز فی الکراهیه الرّفع أیضا على قراءه کلّ بالرّفع على أنّه خبر منه و شکّا منصوب على أنّه مفعول له أیضا و عامله محذوف أى إنّی اسامح فی القتال للشّکّ، او منصوب على المصدریّه أى أشکّ شکّا

المعنى

اعلم أنّه قد روى أنّه لمّا ملک أمیر المؤمنین الماء بصفّین و سمح بأهل الشّام فی المشارکه و المساهمه رجاء أن یعطفوا إلیه استماله لقلوبهم و إظهار المعدله و حسن السّیره فیهم، مکث أیّاما لا یرسل إلى معاویه أحدا و لا یأتیه من عنده أحد، قال له أهل العراق: یا أمیر المؤمنین خلّفنا نسائنا و ذرارینا بالکوفه و جئنا إلى أطراف الشّام لنتّخذها وطنا ائذن لنا فی القتال فانّ النّاس قد قالوا، قال لهم: ما قالوا فقال منهم قائل: إنّ النّاس یظنّون أنّک تکره الحرب کراهیه للموت و أنّ من النّاس من یظنّ أنّک فی شکّ من قتال أهل الشّام فأجابهم علیه السّلام بذلک و ردّ زعم الفرقه الاولى بقوله (أمّا قولکم أکل ذلک کراهیّه الموت فو اللّه ما أبالى أدخلت إلى الموت أو خرج الموت إلى) ضروره أنّ العارف باللّه بمعزل عن تقیّته الموت خصوصا من بلغ الغایه فی الکمالات النّفسانیه و الخصال القدسیّه و ردّ زعم الفرقه الثّانیه بقوله (و أمّا قولکم شکّا فی أهل الشّام فو اللّه ما دفعت الحرب یوما إلا و أنا أطمع أن تلحق بی طائفه) منهم (فتهتدی بى و تعشو إلى ضوئى) و تستضیئوا بی و فیه تعریض بضعف بصائر أهل الشّام فهم فی الاهتداء بهداه کمن یعشو ببصر ضعیف إلى النّار فی اللیل و لمّا کان المقصود بالذات للأنبیاء و الأولیاء هو اهتداء الخلق بهم و الاکتساب من کمالاتهم و الاستضائه بأنوارهم، و کان تحصیل ذلک المقصود باللّطف و الرّفق أولى من القتل و القتال، لا جرم حسن انتظاره بالحرب و مدافعتها یوما فیوما طمعا لأن یلحق به منهم من یجذب العنایه الالهیّه بذهنه و یجرّه نور التّوفیق الأزلی إلى مدارج الکمال و الیقین و سلوک طریق الحقّ المبین و لأجل ذلک رتّب علیه قوله (و ذلک أحبّ إلىّ من أن أقتلها على ضلالها و ان کانت) الطائفه الضّالّه (تبوء) إلى ربّها (بآثامها)إذ کُلُّ نَفْسٍ بِما کَسَبَتْ رَهِینَهٌ وَ لا تَزِرُ وازِرَهٌ وِزْرَ أُخْرى‏

الترجمه

از جمله کلام آن عالیمقام است در حالتى که دیر شمردند اصحاب او رخصت و اذن دادن او ایشان را در جنگ صفین که فرمود: امّا گفتار شما که آیا این همه تعلّل و تأخیر و منع از قتال بجهه مکروه داشتن مرگست و فنا پس قسم بخداوند که هیچ باک ندارم که داخل شوم بسوى مرگ یا خارج شود مرگ بسوى من، و أمّا گفتار شما که این تاخیر و مسامحه بجهه شک من است در قتال أهل شام پس بحقّ خدا که دفع نکردم حرب را یک روز مگر بملاحظه طمعى که دارم در این که لاحق شود بمن طایفه پس هدایت یابند بجهه اقتداء بمن و بنگرند بچشم ضعیف بسوى روشنى راه من، و این محبوب‏تر است نزد من از آنکه بکشم آن گروه را بگمراهى ایشان و اگر چه باشند که باز مى‏گردند بگناهان خود در آن جهان.

منهاج ‏البراعه فی ‏شرح ‏نهج ‏البلاغه(الخوئی)//میر حبیب الله خوئی«میرزا حبیب الله خوئی»

بازدیدها: ۱۲

حتما ببینید

نهج البلاغه خطبه ها خطبه شماره ۲۳۷/۱ شرح میر حبیب الله خوئی(به قلم علامه حسن زاده آملی )

خطبه ۲۳۹ صبحی صالح ۲۳۹- و من خطبه له ( علیه ‏السلام  ) یذکر فیها …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

code