خانه / 30 نامه هاشرح و ترجمه میر حبیب الله خوئی / نهج البلاغه نامه ها نامه شماره ۳۲ شرح میر حبیب الله خوئی(به قلم علامه حسن زاده آملی )

نهج البلاغه نامه ها نامه شماره ۳۲ شرح میر حبیب الله خوئی(به قلم علامه حسن زاده آملی )

نامه ۳۲ صبحی صالح

۳۲- و من کتاب له ( علیه‏ السلام  ) إلى معاویه

وَ أَرْدَیْتَ جِیلًا مِنَ النَّاسِ کَثِیراً خَدَعْتَهُمْ بِغَیِّکَ وَ أَلْقَیْتَهُمْ فِی مَوْجِ بَحْرِکَ تَغْشَاهُمُ الظُّلُمَاتُ وَ تَتَلَاطَمُ بِهِمُ الشُّبُهَاتُ

فَجَازُوا عَنْ وِجْهَتِهِمْ وَ نَکَصُوا عَلَى أَعْقَابِهِمْ وَ تَوَلَّوْا عَلَى أَدْبَارِهِمْ وَ عَوَّلُوا عَلَى أَحْسَابِهِمْ إِلَّا مَنْ فَاءَ مِنْ أَهْلِ الْبَصَائِرِ

فَإِنَّهُمْ فَارَقُوکَ بَعْدَ مَعْرِفَتِکَ وَ هَرَبُوا إِلَى اللَّهِ مِنْ مُوَازَرَتِکَ إِذْ حَمَلْتَهُمْ عَلَى الصَّعْبِ وَ عَدَلْتَ بِهِمْ عَنِ الْقَصْدِ

فَاتَّقِ اللَّهَ یَا مُعَاوِیَهُ فِی نَفْسِکَ وَ جَاذِبِ الشَّیْطَانَ قِیَادَکَ فَإِنَّ الدُّنْیَا مُنْقَطِعَهٌ عَنْکَ وَ الْآخِرَهَ قَرِیبَهٌ مِنْکَ وَ السَّلَامُ

شرح وترجمه میر حبیب الله خوئی ج۲۰  

المختار الثانی و الثلاثون من کتاب له علیه السلام الى معاویه

و أردیت جیلا من الناس کثیرا: خدعتهم بغیک، و ألقیتهم فی موج بحرک، تغشاهم الظلمات، و تتلاطم بهم الشبهات، فجازوا عن وجهتهم، و نکصوا على أعقابهم، و تولوا على أدبارهم و عولوا على أحسابهم إلا من فاء من أهل البصائر فإنهم فارقوک بعد معرفتک، و هربوا إلى الله من موازرتک، إذ حملتهم على الصعب، و عدلت بهم عن القصد، فاتق الله یا معاویه فی نفسک و جاذب الشیطان قیادک، فإن الدنیا منقطعه عنک، و الاخره قریبه منک، و السلام.

و أول هذا الکتاب‏

من عبد الله علی أمیر المؤمنین إلى معاویه بن أبی سفیان، أما بعد: فان الدنیا دار تجاره، و ربحها أو خسرها الاخره، فالسعید من کانت بضاعته فیها الأعمال الصالحه، و من رأى الدنیا بعینها، و قدرها بقدرها، و إنی لأعظک مع علمی بسابق العلم فیک مما لا مرد له دون نفاذه، و لکن الله تعالى أخذ على العلماء أن یؤدوا الأمانه، و أن ینصحوا الغوی و الرشید، فاتق الله، و لا تکن ممن لا یرجو الله وقارا، و من حقت علیه کلمه العذاب، فإن الله بالمرصاد، و إن دنیاک مستدبر عنک، و ستعود حسره علیک، فاقلع عما أنت علیه من الغی و الضلال، على کبر سنک، و فناء عمرک، فان حالک الیوم کحال الثوب المهیل الذی لا یصلح من جانب إلا فسد من آخر، و قد أردیت جیلا، إلخ.

اللغه

(أردیت): اوقعت فی الهلاک و الضلاله، (جیلا): الجیل من الناس:

الصنف منهم فالترک جیل و الروم جیل و الهند جیل، (نکصوا): أى انقلبوا (قیاد): حبل یقاد به البعیر و نحوه، (المهیل) المتداعى فی التمزق و منه رمل مهیل أى ینهال و یسیل (عول) على کذا، اعتمد علیه (فاء): رجع (المؤازره): المعاونه.

الاعراب‏

کثیرا: صفه للجیل و یدل على متابعه شعوب کثیره لمعاویه فی حرب علی علیه السلام کاقباط الشام و یهود من القاطنین فیها و غیرهم و غرضهم اشعال الحرب بین المسلمین و تضعیف الدین لیحصلوا حریتهم فی أدیانهم، تغشاهم الظلمات: فعلیه حالیه، قیادک: مفعول ثان لقوله «جاذب» و لا یتعدى باب المفاعله إلى مفعولین على الاصول و یمکن ان یکون منصوبا على التمیز فتدبر.

المعنى‏

تعرض‏ علیه السلام‏ فی‏ کتابه‏ هذا لوعظ معاویه اتماما للحجه علیه و وفاء بما فی‏ ذمته من إرشاد الناس‏ و توضیح الحق لهم لیهلک من هلک عن بینه و یحیى من حی عن بینه.

و نبه‏ معاویه على أن ما ارتکبه من الخلاف أمر یرجع إلى إضلال‏ کثیر من الناس‏ و لا تدارک له إلا برجوعه إلى الحق و إعلامه ضلالته لیرجع عنها من وقع فیه بغیه و تلبیسه مع إشارته إلى أنه لا یتعظ بمواعظه حیث یقول فی صدر الکتاب «و إنی لأعظک مع علمی بسابق العلم فیک مما لا مرد له دون نفاذه- إلخ» و مقصوده إعلام حاله على سائر المسلمین لئلا یقعوا فی حبل ضلالته و خدعوا بالقاء شبهاته.

و قد نقل الشارح المعتزلی «ص ۱۳۳ ج ۱۶ ط مصر»: بعد نقل صدر کتابه عن أبی الحسن علی بن محمد المدائنى مکاتبات عده بعد هذا الکتاب بین علی علیه السلام و معاویه تحتوى على جمل شدیده اللحن یبین فیها على علیه السلام ما علیه معاویه من الغی و الضلاله و الخدعه و الجهاله، فیرد علیه معاویه بما یفترى على علی علیه السلام من الأباطیل و الأضالیل مقرونا بالوعید و التهدید، ثم یقول فی «ص ۱۳۶»:

قلت: و أعجب و أطرب ما جاء به الدهر … یفضى أمر علی علیه السلام إلى أن یصیر معاویه ندا له و نظیرا مماثلا، یتعارضان الکتاب و الجواب- إلى أن قال: ثم أقول ثانیا لأمیر المؤمنین علیه السلام: لیت شعرى لما ذا فتح باب الکتاب و الجواب بینه و بین معاویه؟ و إذا کانت الضروره قد قادت إلى ذلک، فهلا اقتصر فی الکتاب إلیه على الموعظه من غیر تعرض للمفاخره و المنافره، و إذا کانت لا بد منهما فهلا اکتفى بهما من غیر تعرض لأمر آخر یوجب المقابله و المعارضه بمثله، و بأشد منه «و لا تسبوا الذین یدعون من دون الله فیسبوا الله عدوا بغیر علم» و هلا دفع هذا الرجل العظیم الجلیل نفسه عن سباب هذا السفیه الأحمق» ثم جر الکلام إلى ابتداء علی علیه السلام بلعن معاویه فی القنوت مع عمرو بن العاص و أبی موسى و غیرهم، فقابله معاویه بلعنه مع أولاده و مع جمع من أخصاء أصحابه.

أقول: ظاهر کلامه تأسف مع اعتراض شدید أو اعتراض مقرون بتأسف‏ عمیق، و یشدد اعتراضه علیه استدلاله بالایه الشریفه، و فحوى کلامه أن عمله علیه السلام مخالف لمفاد الایه، و هذا جرئه علیه علیه السلام، و غرضه تندیده بمقام عصمته و امامته و الجواب أن لعن أعداء الله و الدعاء علیهم منصوص فی القرآن فی غیر واحد من الایات.

کقوله عز من قائل: «تبت یدا أبی لهب و تب‏» و قوله عز من قائل: «لعن الذین کفروا من بنی إسرائیل على لسان داود و عیسى ابن مریم ذلک بما عصوا و کانوا یعتدون‏: ۷۹- المائده».

مضافا إلى أن ما یندرج فی کتب علی علیه السلام بیان للحقیقه من أحوال معاویه و المقصود کشف الحقیقه لعموم الناس حتى لا یضلوا بتضلیلاته و لا ینخدعوا بخدعه و تسویلاته.

و مفاد الایه التی استدل بها النهى عن سب الالهه و لعل وجهه أن الالهه غیر مستحقین للسب لأنهم أجسام غیر شاعره یعبدون بغیر إرادتهم و مستحق الملامه و السب عبادهم الذین یصنعونهم و یعبدونهم، مع أن الایه نزلت حین ضعف المسلمین و حین الهدنه لأنها مکیه من سوره الأنعام.

قال فی مجمع البیان: «لا تسبوا الذین یدعون من دون الله‏» أی لا تخرجوا من دعوه الکفار و محاجتهم إلى أن تسبوا ما یعبدونه من دون الله فان ذلک لیس من الحجاج فی شی‏ء «فیسبوا الله عدوا بغیر علم‏» و أنتم الیوم غیر قادرین على معاقبتهم بما یستحقون لأن الدار دارهم و لم یؤذن لکم فی القتال.

الترجمه

دسته‏ هاى بسیارى از مردم را بنابودى کشاندى، بگمراهى خود آنان را فریفتى و در امواج تاریک وجود خود افکندى، و پرده‏هاى تاریک وجود تو آنها را فرو گرفت، و شبهه‏ ها که ساختى و پرداختى آنانرا درهم پیچید، تا از پیشاهنگى خود در گذشتند و بروى پاشنه پاى خود سرنگون گشتند، و روى بر پشت دادند و از حق برگشتند، بخاندان و تبار خویش تکیه کردند و از دین خدا برگشتند،

جز آنانکه از مردمان بینا و هشیار روى از تو برتافتند و پس از این که تو را شناختند از تو جدا شدند و بسوى خدا گریزان باز گشتند و از یارى با تو سر باز زدند، چون که آنان را بکوهستانى سخت مى ‏بردى و از راه هموار و درست بدر مى ‏کردى، أى معاویه براى خاطر خود از خداوند بپرهیز و مهار خود را که بدست شیطان دادى و آنرا مى‏ کشد خود بدست گیر و بسوى حق بکش زیرا که دنیا بناخواه از تو بریده مى ‏شود و آخرت بتو نزدیکست و بناخواه مى‏ رسد، و السلام.

منهاج ‏البراعه فی ‏شرح ‏نهج ‏البلاغه(الخوئی)//میر حبیب الله خوئی

بازدیدها: ۴۹

حتما ببینید

نهج البلاغه نامه ها نامه شماره ۷۵ شرح میر حبیب الله خوئی(به قلم علامه حسن زاده آملی )

نامه ۷۶ صبحی صالح ۷۶- و من وصیه له ( علیه‏ السلام  ) لعبد الله …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

code