خانه / 180-200 ترجمه خطبه ها شرح ابن میثم / خطبه۱۹۴ترجمه شرح ابن میثم بحرانی

خطبه۱۹۴ترجمه شرح ابن میثم بحرانی

(خطبه۲۰۳صبحی صالح)

و من کلام له ( علیه ‏السلام ) فی التزهید من الدنیا و الترغیب فی الآخره

أَیُّهَا النَّاسُ إِنَّمَا الدُّنْیَا دَارُ مَجَازٍ وَ الْآخِرَهُ دَارُ قَرَارٍ- فَخُذُوا مِنْ مَمَرِّکُمْ لِمَقَرِّکُمْ- وَ لَا تَهْتِکُوا أَسْتَارَکُمْ عِنْدَ مَنْ یَعْلَمُ أَسْرَارَکُمْ- وَ أَخْرِجُوا مِنَ الدُّنْیَا قُلُوبَکُمْ- مِنْ قَبْلِ أَنْ تَخْرُجَ مِنْهَا أَبْدَانُکُمْ- فَفِیهَا اخْتُبِرْتُمْ وَ لِغَیْرِهَا خُلِقْتُمْ- إِنَّ الْمَرْءَ إِذَا هَلَکَ قَالَ النَّاسُ مَا تَرَکَ- وَ قَالَتِ الْمَلَائِکَهُ مَا قَدَّمَ- لِلَّهِ آبَاؤُکُمْ فَقَدِّمُوا بَعْضاً یَکُنْ لَکُمْ- وَ لَا تُخْلِفُوا کُلًّا فَیَکُونَ عَلَیْکُمْ

ترجمه

«اى مردم همانا دنیا سراى گذشتن و آخرت سراى ماندن است، بنا بر این از گذرگاه خویش براى اقامتگاهتان توشه برگیرید و در پیشگاه کسى که رازهاى شما را مى ‏داند پرده اسرار خود را ندرید.
دلهایتان را از دنیا بیرون کنید پیش از آن که بدنهاى شما از آن بیرون رود، در دنیا آزمایش مى‏ شوید و براى غیر دنیا آفریده شده‏ اید.
چون کسى بمیرد مردم مى‏ گویند: چه باقى گذاشته، و فرشتگان گویند: چه چیز جلو فرستاده است خدا پدرانتان را بیامرزد مقدارى از دارایى خود را پیش از خود براى ذخیره آخرت بفرستید که به سود شماست و همه را براى دنیا نگذارید، که به زیان شما خواهد بود.»

شرح

امام (ع) در این سخنان با یادآورى هدف دنیا و آخرت، انسانها را به‏ دورى از دنیا و علاقه ‏مندى به آخرت تشویق فرموده‏ اند: پس دنیا گذرگاه یعنى راه عبور به سوى آخرت است، که به دو طریق امکان پذیر است:

۱- اختیارى، چنان که بندگان شایسته خدا به طرف آخرت حرکت مى ‏کنند.
۲- اضطرارى، چنان که عامه مردم ناچار مى‏میرند و به سراى آخرت مى‏شتابند، و مراد امام (ع) در این سخن رفتن اضطرارى است.
یادآورى دنیا و آخرت، با این دو صفت: (گذرگاه و قرارگاه)، شبیه مقدمه‏اى براى این جمله از سخن امام (ع) است: فخذوا من ممرّکم لمقرّکم.

و لا تهتکوا…. اسرارکم،
یعنى با تظاهر به معصیت پرده درى نکنید زیرا خدایى که از رازهاى درونى شما آگاهى دارد به کارهاى علنى شما آگاه‏تر است.

و اخرجوا… أبدانکم،
امام (ع) در این جمله مردم را به ترک دنیا پیش از مرگ، امر کرده و از آن بطور کنایه به «خارج کردن دلها از دنیا» تعبیر فرموده است.
خرج فلان عن کذا، و اخرج نفسه من کذا، وقتى گفته مى‏شود که از آن، دورى کند و بیزارى جوید.

ففیها اختبرتم،
این گفتار امام اشاره به این است که آزمایش در این دنیا از عنایات و توجهات خدا است چون باعث بیدارى انسان براى آخرت مى‏شود، و معناى آزمایش را پیش از این دانستى.

و لغیرها خلقتم،
یعنى انسانها از نظر ذات و فطرت، براى رسیدن به سعادت اخروى آفریده شده‏اند، ولى اگر اعمال نیک نداشتند و به گناه آلوده شدند گرفتار شقاوت خواهند گردید: (زمینه اصلى و فطرت اولیه در انسان سعادت است شقاوت امرى عرضى مى‏باشد).

انّ المرء…. قدّم،
مردم مى‏گویند: «از مال دنیا چه چیز گذاشته، و فرشتگان مى‏گویند: از کارهاى نیک چه عملى جلو فرستاده است.
امام (ع) در این سخن، مردم و فرشتگان و آنچه را که مورد سؤال این‏ دو گروه است با هم ذکر فرموده، تا توجه دهد به این که کارهاى نیک و عبادات که باعث سعادت اخروى است، بر کالاهاى دنیوى، شرافت و برترى دارد، زیرا کارهاى نیک خواسته ملائکه و مورد توجه آنهاست ولى امور مادّى دنیا مورد توجه مردم غافل و بیخبر است.

همراه آوردن دو لفظ ما ترک و ما قدّم به گونه‏اى زیبا این مفهوم را بیان مى‏کند که امور مادّى و دنیوى جدا شدنى است، و کارهاى نیک پیش فرستاده و براى آخرت انسان، ماندنى و سودمند است، پس باید به کارهاى شایسته بیشتر توجه کرد و به امور مادّى دنیا که جدا شدنى و رها کردنى است اعتنائى نکرد.
للَّه آبائکم،
جمله‏اى است که عرب براى تعظیم و بزرگداشت شخص مورد خطاب مى‏آورد، و او، یا پدرش را به خدا نسبت مى‏دهد و به گونه‏هاى مختلف آورده مى‏شود، از قبیل: للَّه انت، لله ابوک و جزاینها…. بعضى از شارحان لام را براى عاقبت دانسته‏اند، یعنى: بازگشت پدران شما به سوى خداست، امّا در این صورت، کلام از معناى تعجّب و تعظیم بیرون خواهد شد.

فقدموا بعضا…،
یعنى قدرى از متاع دنیاى خود را به عنوان صدقه و مانند آن، پیش از خود بفرستید تا ثوابش در آخرت براى شما باشد و تمام آن را بعد از مرگ خود براى دیگران مگذارید زیرا سنگینى آن بر دوش شما خواهد بود،

چنان که پیامبر اکرم (ص) فرموده است: «اى فرزند آدم، از امور دنیا تنها سه چیز براى تو سودمند است:

۱- آنچه را که با خوردن از بین ببرى.
۲- آنچه را که بپوشى و کهنه کنى.
۳- آنچه را که صدقه دهى و براى آخرت باقى گذارى«».

پیش از این معلوم شد که دادن زکات و صدقات و جز اینها، چگونه باعث پیدایش فضایل اخلاقى و پاداشهاى اخروى در انسان مى‏شود، و بر عکس بخل‏ورزى و ثروت اندوزى موجب بدبختى و شقاوت اخروى مى‏ گردد.

علت این که امام (ع) دستور مى‏دهد که قدرى از ثروت دنیا را پیش از خود بفرستید، و از گذاشتن تمام آن براى پس از مرگ منع مى‏کند، آن است که بطور کلى محروم کردن وارثان از حق ارث جایز نیست و از طرفى ترک صدقات و ندادن زکات هم حرام است.
این مطلب به طریق دیگرى نیز روایت شده که حاصل معناى آن چنین است«».

آنچه که پیش فرستاده‏اید، در واقع به قرض خدا داده‏اید، و اگر هیچ نفرستید و براى پس از خود اندوخته کنید بر ضرر شما و مایه زحمت شما خواهد بود، چنان که خدا مى‏فرماید: «مَنْ ذَا الَّذِی یُقْرِضُ اللَّهَ قَرْضاً حَسَناً…«»».
کلمه قرض این جا به عنوان استعاره آمده، و مناسبت آن، این است که معمولا قر

 گیرنده از کسى که صاحب مال است درخواست قرض مى‏کند و با تشکّر از او، در موعد مقرّر عوض آن را به صاحب مال بر مى‏گرداند، لذا امام (ع) انفاق مال در راه خدا را به قرض دادن به خدا تشبیه کرده است زیرا خداوند بارها از مردم خواسته است که زکات و صدقه بدهند، و از انفاق کنندگان در راه خود سپاسگزارى فرموده و به آنان که صدقه مى‏دهند چند برابر آنچه بخشیده‏اند و ارزنده‏تر از همه آنها که بهره‏اى ندارد بلکه زیان هم دارد، پاداش مى‏دهد و چون نگهدارى ثروت و به جاى گذاشتن آن بعد از مردن، چنان است، ناگزیر مایه زحمت و گرفتارى صاحب مال مى‏شود. و توفیق از خداوند است.

ترجمه ‏شرح ‏نهج‏ البلاغه ابن‏ میثم بحرانی ج ۴ ، صفحه‏ ى ۱۰-۶

بازدیدها: ۳۶

حتما ببینید

خطبه۲۱۸ترجمه شرح ابن میثم بحرانی

(خطبه۲۲۷صبحی صالح) و من دعاء له ( علیه‏ السلام ) یلجأ فیه إلى اللّه لیهدیه …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

code