خانه / 240-260 حکمت شرح میر حبیب الله خوئی / نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۲۵۹ (شرح میر حبیب الله خوئی)

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۲۵۹ (شرح میر حبیب الله خوئی)

حکمت ۲۷۰ صبحی صالح

۲۷۰- وَ رُوِیَ أَنَّهُ ذُکِرَ عِنْدَ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ فِی أَیَّامِهِ حَلْیُ الْکَعْبَهِ وَ کَثْرَتُهُ فَقَالَ قَوْمٌ‏ لَوْ أَخَذْتَهُ فَجَهَّزْتَ بِهِ جُیُوشَ الْمُسْلِمِینَ کَانَ أَعْظَمَ لِلْأَجْرِ وَ مَا تَصْنَعُ الْکَعْبَهُ بِالْحَلْیِ فَهَمَّ عُمَرُ بِذَلِکَ وَ سَأَلَ عَنْهُ أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ ( علیه‏ السلام  )

فَقَالَ ( علیه ‏السلام  )إِنَّ هَذَا الْقُرْآنَ أُنْزِلَ عَلَى النَّبِیِّ ( صلى‏الله‏علیه‏وآله‏وسلم  )وَ الْأَمْوَالُ أَرْبَعَهٌ أَمْوَالُ الْمُسْلِمِینَ فَقَسَّمَهَا بَیْنَ الْوَرَثَهِ فِی الْفَرَائِضِ وَ الْفَیْ‏ءُ فَقَسَّمَهُ عَلَى مُسْتَحِقِّیهِ وَ الْخُمُسُ فَوَضَعَهُ اللَّهُ حَیْثُ وَضَعَهُ وَ الصَّدَقَاتُ فَجَعَلَهَا اللَّهُ حَیْثُ جَعَلَهَا

وَ کَانَ حَلْیُ الْکَعْبَهِ فِیهَا یَوْمَئِذٍ فَتَرَکَهُ اللَّهُ عَلَى حَالِهِ وَ لَمْ یَتْرُکْهُ نِسْیَاناً وَ لَمْ یَخْفَ عَلَیْهِ مَکَاناً فَأَقِرَّهُ حَیْثُ أَقَرَّهُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ فَقَالَ لَهُ عُمَرُ لَوْلَاکَ لَافْتَضَحْنَا وَ تَرَکَ الْحَلْیَ بِحَالِهِ

شرح میر حبیب الله خوئی ج۲۱

التاسعه و الخمسون بعد المائتین من حکمه علیه السّلام

(۲۵۹) و روى أنّه ذکر عند عمر بن الخطّاب فی أیّامه حلى الکعبه و کثرته، فقال قوم: لو أخذته فجهّزت به جیوش المسلمین کان أعظم للأجر، و ما تصنع الکعبه بالحلى فهمّ عمر بذلک، و سأل عنه أمیر المؤمنین علیه السّلام فقال: إنّ [هذا] القرآن أنزل على النّبیّ [محمّد] صلّى اللَّه علیه و آله‏ و الأموال أربعه: أموال المسلمین فقسّمها بین الورثه فی الفرائض، و الفى‏ء فقسّمه على مستحقّیه، و الخمس فوضعه اللَّه حیث وضعه، و الصّدقات فجعلها اللَّه حیث جعلها، و کان حلى الکعبه فیها یومئذ، فترکه اللَّه على حاله، و لم یترکه نسیانا، و لم یخف علیه مکانا، فأقرّه حیث أقرّه اللَّه و رسوله، فقال له عمر: لولاک لافتضحنا، و ترک الحلى بحاله.

اللغه

(الحلى) جمع حلى و حلى، و الحلیه ج: حلى و حلى على غیر قیاس: ما یزیّن به من مصوغ المعدنیّات، الحجاره الکریمه-  المنجد- .

المعنى

قال الشارح المعتزلی: استدلال صحیح، و یمکن أن یورد على وجهین: أحدهما أن یقال: أصل الأشیاء الحظر و التحریم کما هو مذهب کثیر من أصحابنا البغدادیین، فلا یجوز التصرف فی شی‏ء من الأموال و المنافع إلّا باذن شرعىّ، و لم یوجد إذن شرعىّ فی حلى الکعبه، فبقینا فیه على حکم الأصل. أقول: تقریر الدلیل على هذا الوجه العلیل مبنی على أن یجعل مال الکعبه ممّا لا نصّ فیه، و على أنّ الأصل فیه أصاله التحریم أو أصاله الاحتیاط، و على أنّ الصحابه کلّهم جهلاء بهذا الحکم، فیرجعون إلى الأصل کالفقهاء فی هذه الأزمنه، و على أنّ القرآن و السنّه لم یکملا تشریع کلّ الأحکام و ما یحتاج الیه الأنام. و کلّ هذه المبانى کما ترى، نعم ذهب کثیر من الفقهاء إلى تحریم التصرف فی الأموال بغیر إذن شرعی و صدر هذا الأصل من أئمّتنا علیهم السّلام «لا یحلّ مال إلّا من حیث ما أحلّه اللَّه».

و الظاهر أنّ مرجع استدلاله تجاه عمر بعد تصمیمه على التصرف فی حلی الکعبه بشور من کبار الصحابه الّذین هم مصدر التشریع عند المعتزلی، و فتوى واحد منهم یقوم مقام النصّ و الدّلیل فضلا عن جمیع أعضاء شورى عمر الفقهیّه هو الإستدلال بالاطلاق المقامی المستفاد من آیات و أدلّه وجوه التصرفات المالیه فی القرآن و السنّه النبویه و قرّره علیه السّلام بوجه بلیغ اعتقد عمر بصحّته و رجع عن رأیه و رأی أعضاء مشورته، و هل یرضى المعتزلی بأن یقال إنّه أفتى أعضاء شورى عمر و هم کبار الصحابه و اتّخذه عمر رأیا و یرید إجرائه ثمّ رجع عن ذلک بمجرّد أصل مبنی على الجهل و عدم الدّلیل و النصّ على حکم المورد، و البحث فی هذه المسأله من الوجهه الفقهیه یحتاج إلى تفصیل لا یسعه المقام.

الترجمه

روایت شده که زیورهاى فراوان خانه کعبه نزد عمر گفتگو شد، جمعی گفتند باید آنها را دریافت کنی و صرف ساز و برگ لشکرهاى اسلام سازى که ثوابش بیشتر است، خانه کعبه چه نیازى بزیور دارد عمر قصد این کار کرد و از أمیر المؤمنین در باره آن پرسش کرد علی علیه السّلام فرمود: قرآنى که بر پیغمبر نازل شد حکم همه أموال را در چهار بخش بیان کرده:

۱-  اموال شخصى مسلمانان که آنها را طبق فرائض مقرّره میان ورثه آنها قسمت بندى کرده است.

۲-  غنیمتی که از جهاد بدست برآید و آنرا بر مستحقان آن قسمت بندى کرده است.

۳-  اموال خمس که آنها را خداوند بجاهاى خود مقرّر داشته است.

۴-  صدقات و اموال زکاه که آنها را خداوند در مصارف معینه خود مقرّر داشته در همان روزهاى نزول أحکام أموال و بودجه بندی آنها زیورهاى کعبه موجود بودند و خداوند آنها را بحال خود گذاشت و از روى فراموشى یا بی‏اطلاعی بر مکان آنها از آنها صرف نظر نکرده، تو هم آنها را بهمان وضعی که خدا و رسولش مقرّر داشتند بر جاى خود واگذار، عمر گفت: اگر شما نبودید ما رسوا مى‏ شدیم و زیور کعبه را بحال خود وانهاد.

زیور کعبه بدربار عمر
مطرح بحث شد و شور نظر

مستشاران عمر رأی زدند
کعبه را نیست نیاز زیور

این زر و سیم که در کعبه بود
بستان صرف بکن بر لشکر

عمر این رأی پسندید ولی‏
با علی کرد یکى شور دگر

داد پاسخ که خدا در قرآن
حکم اموال بیان کرده نگر

همه اموال شده بخش بچار
شده ممتاز هم از یکدیگر

مال شخصی مسلمان ارث است
که فرائض شده از آن بشمر

فی‏ء تقسیم بحقداران است‏
خمس در جاى دیگر کرده مقر

چارمین مال زکاتست و خدا
کرده تقسیم همه سرتاسر

زیور کعبه در آن روزم بود
که خدا کرده از آن صرف نظر

نه از فراموشى و نی نادانی
که کجا هست و چه‏اش هست اثر

پیروی کن ز خدا و ز رسول‏
تو هم از زیور کعبه بگذر

پس عمر گفت علی حق با تو است
گر نبودى شدى رسواى عمر

منهاج ‏البراعه فی ‏شرح ‏نهج ‏البلاغه(الخوئی)//میر حبیب الله خوئی

بازدیدها: ۵

حتما ببینید

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۴۵۳ (شرح میر حبیب الله خوئی)

  حکمت ۴۷۷ صبحی صالح ۴۷۷-وَ قَالَ ( علیه ‏السلام  )أَشَدُّ الذُّنُوبِ مَا اسْتَخَفَّ بِهَا صَاحِبُه‏   شرح میر …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

code