خانه / 240-260 حکمت شرح میر حبیب الله خوئی / نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۲۵۱ (شرح میر حبیب الله خوئی)

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۲۵۱ (شرح میر حبیب الله خوئی)

حکمت ۲۶۲ صبحی صالح

۲۶۲- و قیل إن الحارث بن حوط أتاه فقال أ ترانی أظن أصحاب الجمل کانوا على ضلاله

فقال ( علیه‏ السلام  )یَا حَارِثُ إِنَّکَ نَظَرْتَ تَحْتَکَ وَ لَمْ تَنْظُرْ فَوْقَکَ فَحِرْتَ

إِنَّکَ لَمْ تَعْرِفِ الْحَقَّ فَتَعْرِفَ مَنْ أَتَاهُ وَ لَمْ تَعْرِفِ الْبَاطِلَ فَتَعْرِفَ مَنْ أَتَاهُ

فقال الحارث فإنی أعتزل مع سعید بن مالک و عبد الله بن عمر فقال ( علیه‏السلام  )

إِنَّ سَعِیداً وَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ لَمْ یَنْصُرَا الْحَقَّ وَ لَمْ یَخْذُلَا الْبَاطِلَ

شرح میر حبیب الله خوئی ج۲۱

الحادیه و الخمسون بعد المائتین من حکمه علیه السّلام

(۲۵۱) و قیل: إنّ الحارث بن حوط أتا علیّا علیه السّلام فقال له: أ ترانی أظنّ أنّ أصحاب الجمل کانوا على ضلاله. فقال علیه السّلام: یا حار، إنّک نظرت تحتک و لم تنظر فوقک فحرت إنّک لم تعرف الحقّ فتعرف أهله، و لم تعرف الباطل فتعرف من أتاه، فقال الحارث: فإنی أعتزل مع سعد بن مالک و عبد اللَّه بن عمر فقال علیه السّلام: إنّ سعدا و عبد اللَّه بن عمر لم ینصرا الحقّ و لم یخذلا الباطل.

الاعراب

أ ترانی أظن: استفهام إنکارى، و أظنّ جمله مع مفعولیه مفعول ثان لقوله: ترانی، تحتک: جرّد عن الظرفیه و جعل مفعولا به لقوله نظرت أی نطرت الأسافل.

المعنى

هذا الرّجل تکلّم بحضرته کلاما ملؤه الضلاله و الحیره، فأجابه علیه السّلام بوجه خطأه لعلّه یرجع عن غیّه فقال: إنک تنظر إلى سافل الوجود و درک الطّبیعه المحدود و لم ترفع رأسک و تفتح عین قلبک لترى المعالی و تسمع نداء الحقّ فتعرف أهله و تمیّزهم من أهل الباطل.

و لما التجأ السائل المعاند إلى الاعتزال و الالحاق بسعد بن أبی وقاص و عبد اللَّه ابن عمر و عرض على حضرته متابعه صحابیّین مهاجرین من الصّدر الأول و ظنّه قدّم إلى حضرته ملجأ وثیقا و اتّبع طریقا مستقیما.

أجابه علیه السّلام بما کشف عن حالهما و کنّى عن ضلالهما بقوله: إنّ سعد بن مالک‏ و عبد اللَّه بن عمر رجلین نافیین حائرین لم یأتیا بحجّه، و لم یمهدا طریق هدایه، لأنّهما لم ینصرا الحقّ و لم یخذلا الباطل من الفئتین فلا یخلو إمّا أن لا یعرفا الحقّ من الباطل فحارا و اعتزلا فلا یکونان إلّا جاهلین فکیف تقتدی بالجاهل، و إمّا عرفا الحق و الباطل من الفئتین و هما أصحابه علیه السّلام و أصحاب الجمل و لکن قعدوا عن نصره الحق بالسیف و السنان، و عن خذلان الباطل بالنطق و البیان، فیکونان فاسقین تارکین للواجب فکیف تقتدی بهما و قد ثقل تعبیره علیه السّلام بلم و لم على الشارح المعتزلی فقال: و أمّا هذه اللّفظه ففیها اشکال، لأنّ سعدا و عبد اللَّه لعمری أنّهما لم ینصرا الحق و هو جانب علیّ علیه السّلام، لکنّهما خذلا الباطل و هو جانب معاویه و أصحاب الجمل، فانهم لم ینصروهم فی حرب قطّ-  إلخ.

و لکن سیاق کلامه علیه السّلام إثبات حیرتهما و ضلالتهما، و إهمالهما الوظیفه المتوجّهه علیهما بعدم قیامهما على عمل ایجابیّ یقتضیه الموقف، و هو کاشف عن الحیره أو عدم المبالاه بالتکلیف الکاشف عن عدم الایمان رأسا.

الترجمه

گفته‏ اند که حارث بن حوط نزد علی علیه السّلام آمد و به آن حضرت گفت: تو معتقدی که در پندار من أصحاب جمل بگمراهی اندر بودند در پاسخ فرمود: أی حارث تو زیرت را دیدی و بالای سرت را ندیدی و گیج شدى تو حق را نشناختى تا اهلش را بشناسى، و باطل را نشناختى تا اهلش را بدانی.

حارث گفت: من با سعد بن مالک و عبد اللَّه بن عمر کناره مى‏ گیرم.

فرمود: براستى که سعد و عبد اللَّه بن عمر نه حق را یارى کردند، و نه باطل وانهادند.

حارث بن حوط مرد تیره دل
از سؤالی کرد مولا را کسل‏

گفت: مى‏گوئی که اصحاب جمل‏
نزد من هستند از أهل زلل‏

در جوابش گفت: مى‏داری نظر
زیر خود و ز فوق هستى بیخبر

گیج و حیرانی تو و نشناختى
حق و باطل، دل از آن پرداختی‏

تو چه دانی أهل باطل ز اهل حق‏
تا زنی بر أهل حق تو طعن و دق‏

گفت: من عزلت گزینم با خسان
گفت: آنها هم بوند أز ناکسان‏

منهاج ‏البراعه فی ‏شرح ‏نهج ‏البلاغه(الخوئی)//میر حبیب الله خوئی

بازدیدها: ۱۸

حتما ببینید

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۴۵۳ (شرح میر حبیب الله خوئی)

  حکمت ۴۷۷ صبحی صالح ۴۷۷-وَ قَالَ ( علیه ‏السلام  )أَشَدُّ الذُّنُوبِ مَا اسْتَخَفَّ بِهَا صَاحِبُه‏   شرح میر …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

code