خانه / الباب الثالث / خطبه ها خطبه شماره ۹۳ منهاج ‏الولایه فی ‏شرح‏ نهج‏ البلاغه به قلم ملا عبدالباقی صوفی تبریزی (تحقیق وتصحیح حبیب الله عظیمی)

خطبه ها خطبه شماره ۹۳ منهاج ‏الولایه فی ‏شرح‏ نهج‏ البلاغه به قلم ملا عبدالباقی صوفی تبریزی (تحقیق وتصحیح حبیب الله عظیمی)

خطبه ۹۳ صبحی صالح

و من خطبه له ع  

اءَمَّا بَعْدَ اءَیُّهَا النَّاسُ، فَاءَنَا فَقَاءْتُ عَیْنَ الْفِتْنَهِ، وَلَمْ یَکُنْ لِیَجْتَرِئَ عَلَیْهَا اءَحَدٌ غَیْرِی بَعْدَ اءَنْ مَاجَ غَیْهَبُهَا، وَ اشْتَدَّ کَلَبُهَا، فَاسْاءَلُونِی قَبْلَ اءَنْ تَفْقِدُونِی فَوَالَّذِی نَفْسِی بِیَدِهِ لاَ تَسْاءَلُونِی عَنْ شَیْءٍ فِیمَا بَیْنَکُمْ وَ بَیْنَ السَّاعَهِ، وَ لاَ عَنْ فِئَهٍ تَهْدِی مِائَهً وَ تُضِلُّ مِائَهً إِلا اءَنْبَأْتُکُمْ بِنَاعِقِهَا وَ قَائِدِهَا وَ سَائِقِهَا وَ مُنَاخِ رِکَابِهَا وَ مَحَطِّ رِحَالِهَا وَ مَنْ یُقْتَلُ مِنْ اءَهْلِهَا قَتْلاً وَ مَنْ یَمُوتُ مِنْهُمْ مَوْتا.

وَ لَوْ قَدْ فَقَدْتُمُونِی وَ نَزَلَتْ بِکُمْ کَرَائِهُ الْاءُمُورِ وَ حَوَازِبُ الْخُطُوبِ لَاءَطْرَقَ کَثِیرٌ مِنَ السَّائِلِینَ وَ فَشِلَ کَثِیرٌ مِنَ الْمَسْئُولِینَ، وَ ذَلِکَ إِذَا قَلَّصَتْ حَرْبُکُمْ، وَ شَمَّرَتْ عَنْ سَاقٍ، وَ ضَاقَتِ الدُّنْیَا عَلَیْکُمْ ضِیقا تَسْتَطِیلُونَ اءَیَّامَ الْبَلاَءِ عَلَیْکُمْ، حَتَّى یَفْتَحَ اللَّهُ لِبَقِیَّهِ الْاءَبْرَارِ مِنْکُمْ، إِنَّ الْفِتَنَ إِذَا اءَقْبَلَتْ شَبَّهَتْ وَ إِذَا اءَدْبَرَتْ نَبَّهَتْ، یُنْکَرْنَ مُقْبِلاَتٍ وَ یُعْرَفْنَ مُدْبِرَاتٍ، یَحُمْنَ حَوْمَ الرِّیَاحِ یُصِبْنَ بَلَدا، وَ یُخْطِئْنَ بَلَدا.

اءَلاَ إِنَّ اءَخْوَفَ الْفِتَنِ عِنْدِی عَلَیْکُمْ فِتْنَهُ بَنِی اءُمَیَّهَ فَإِنَّهَا فِتْنَهٌ عَمْیَاءُ مُظْلِمَهٌ عَمَّتْ خُطَّتُهَا، وَ خَصَّتْ بَلِیَّتُهَا، وَ اءَصَابَ الْبَلاَءُ مَنْ اءَبْصَرَ فِیهَا، وَ اءَخْطَاءَ الْبَلاَءُ مَنْ عَمِیَ عَنْهَا، وَ ایْمُ اللَّهِ لَتَجِدُنَّ بَنِی اءُمَیَّهَ لَکُمْ اءَرْبَابَ سُوءٍ بَعْدِی کَالنَّابِ الضَّرُوسِ، تَعْذِمُ بِفِیهَا وَ تَخْبِطُ بِیَدِهَا وَ تَزْبِنُ بِرِجْلِهَا وَ تَمْنَعُ دَرَّهَا.

لاَ یَزَالُونَ بِکُمْ حَتَّى لاَ یَتْرُکُوا مِنْکُمْ إِلا نَافِعا لَهُمْ اءَوْ غَیْرَ ضَائِرٍ بِهِمْ، وَ لاَ یَزَالُ بَلاَؤُهُمْ حَتَّى لاَ یَکُونَ انْتِصَارُ اءَحَدِکُمْ مِنْهُمْ إِلا کَانْتِصَارِ الْعَبْدِ مِنْ رَبِّهِ وَ الصَّاحِبِ مِنْ مُسْتَصْحِبِهِ، تَرِدُ عَلَیْکُمْ فِتْنَتُهُمْ شَوْهَاءَ مَخْشِیَّهً، وَ قِطَعا جَاهِلِیَّهً، لَیْسَ فِیهَا مَنَارُ هُدًى وَ لاَ عَلَمٌ یُرَى ، نَحْنُ اءَهْلَ الْبَیْتِ مِنْهَا بِمَنْجَاهٍ، وَ لَسْنَا فِیهَا بِدُعَاهٍ.

ثُمَّ یُفَرِّجُهَا اللَّهُ عَنْکُمْ کَتَفْرِیجِ الْاءَدِیمِ بِمَنْ یَسُومُهُمْ خَسْفا، وَ یَسُوقُهُمْ عُنْفا، وَ یَسْقِیهِمْ بِکَأْسٍ مُصَبَّرَهٍ، لاَ یُعْطِیهِمْ إِلا السَّیْفَ، وَ لاَ یُحْلِسُهُمْ إِلا الْخَوْفَ، فَعِنْدَ ذَلِکَ تَوَدُّ قُرَیْشٌ بِالدُّنْیَا وَ مَا فِیهَا لَوْ یَرَوْنَنِی مَقَاما وَاحِدا، وَ لَوْ قَدْرَ جَزْرِ جَزُورٍ لِاءَقْبَلَ مِنْهُمْ مَا اءَطْلُبُ الْیَوْمَ بَعْضَهُ فَلاَ یُعْطُونَنِیهِ.

الباب الثالث فى العلم و الهدى و الدین و أوصاف أصناف العلماء

من کتاب منهاج الولایه فى نهج البلاغه فى العلم و الهدى و الدین و أوصاف أصناف العلماء

خطبه ۹۳

و من خطبه له-  علیه الصّلوه و السّلام- : «أمّا بعد، أیّها النّاس، فأنا فقأت عین الفتنه،» امّا بعد، اى مردمان پس من بر کندم چشم فتنه را.

أى فتنه البصیره، و استعار وصف فقاء العین لقتله لهم و إزاله فتنتهم.

«و لم یکن لیجترئ علیها أحد غیرى،» و سزاوار نبود که جرأت کند بر آن یکى غیر من.

لأنّ الناس کانوا لا یتجاسرون على قتال أهل القبله، و لا یعلمون کیفیه قتالهم.

هل یلحقون بالکفّار فى اتّباع مدبّرهم، و الأحبار على جریحهم، و سبى ذراریهم و أموالهم إذا بغوا، أم لهم حکم آخر حتّى أقدم-  علیه السلام-  على قتالهم و قتلهم و علّمهم کیف یصنع بهم.

«بعد أن ماج غیهبها، و اشتدّ کلبها.» بعد از آنکه موج زد ظلمت آن، و مشتدّ شد شرّ و اذیت آن.

استعار لفظ الغیهب لتلک الفتنه باعتبار الحقّ فیها.

«فاسألونى قبل أن تفقدونى،» پس بپرسید از من از اخبار غیبیه و اسرار الهیه و وقایع کونیه و صنایع ملکیه و ملکوتیه پیش از آنکه نیابید مرا.

عطّار:

مرغ سخنم ز اوج پروین بگذشت
وین گوهر من ز طشت زرّین بگذشت‏

نتوان کردن چنین سخن را تحسین
‏کین شیوه سخن ز حدّ تحسین بگذشت‏

«فو الّذى نفسى بیده لا تسألونى عن شی‏ء فیما بینکم و بین السّاعه، و لا عن فئه تهدى مئه و تضلّ مئه إلّا أنبأتکم بناعقها و قائدها و سائقها، و مناخ رکابها، و محطّ رحالها، و من یقتل من أهلها قتلا، أو من یموت منهم موتا.» پس سوگند به آن کس که نفس من به دست اوست که نپرسید مرا از چیزى در آنچه میان شما و میان قیامت است، و نه از گروهى که هدایت نمایند صد مهتدى را و گمراه کنند صد گمراه را الّا که خبر دهم تو را از بانگ‏ کننده شبان ایشان، و از کشاننده ایشان، و راننده ایشان، و جاى شتر خوابانیدن سواران ایشان، و محلّ انداختن بارهاى ایشان، و از آن کس که کشته شود از اهل ایشان کشتنى، و آن کس که بمیرد از ایشان مردنى.

ز ملک تا ملکوتش حجاب بردارند
هر آنکه خدمت جام جهان‏نما بکند

استعار أوصاف الإبل و لواحقها من الناعق و القائد و السائق و المناخ و الرکاب و الرحال للفئه الهادیه و المضلّه و المهدیه و الضالّه، باعتبار انقیادهم لدعاتهم.

«و لو قد فقدتمونى و نزلت بکم کرائه الأمور، و حوازب الخطوب، لأطرق کثیر من السّائلین، و فشل کثیر من المسئولین،» و اگر بتحقیق نیابید شما مرا و نازل شود به شما امور مکروهه، و کارهاى عظیم متّهم به، هر آینه سر پیش اندازند بسیارى از سؤال کنندگان، و بد دل شوند بسیارى از سؤال کرده ‏شدگان.

عطّار:

رفتیم و ز ما زمانه آشفته بماند
با آنکه ز صد گهر یکى سفته بماند

افسوس که صد هزار معنىّ لطیف
‏از نااهلى خلق ناگفته بماند

گلهاى حقیقت بنرفتیم یکى
درهاى طریقت بنسفتیم یکى

‏از بسیارى که راز در دل داریم‏
بسیار بگفتیم و نگفتیم یکى‏

الخلاص فى الدین و ذلک إشاره إلى فشل المسئولین.

«إذا قلّصت حربکم، و شمّرت عن ساق،» و آن گاهى باشد که جامه دور برکشد حرب شما، و دامن بر زند از ساق.

استعار وصف التقلّص و هو التقبّض للحرب ملاحظه لشبهها بالمجدّ فى السعى‏ المشمّر ثوبه.

«و کانت«» الدّنیا علیکم ضیّقا«»، تستطیلون«» أیّام البلاء علیکم،» و باشد دنیا بر شما تنگ، در حالتى که مستطیل کنند«» روزگار بلا بر شما.

«حتّى یفتح اللّه لبقیّه الأبرار منکم.» تا فتح فرماید خداى تعالى از براى باقى نیکان از شما.

«إنّ الفتن إذا أقبلت شبّهت، و إذا أدبرت نبّهت،» بدرستى که فتنه‏ ها گاهى که رو کرد، مشابه حقّ است در اذهاب خلق، و هر گاه که پشت کرد، تنبیه کننده است ادبار او بر آنکه فتنه بوده است بعد از وقوع هرج و مرج و اضطراب امر.

«ینکرن مقبلات، و یعرفن مدبرات،» ناشناسایند و مجهول در حالتى که رو آورنده ‏اند، و شناخته شده ‏اند و معروف در حالى که پشت ‏کننده است.

«یحمن حوم الرّیاح، یصبن بلدا و یخطئن بلدا.» طوف مى‏کنند مثل طوف‏کردن«» بادها، مى ‏رسند به شهرى و مى ‏گذرند از شهرى.

استعار وصف الحوم لدورانها الموهوم، و وقوعها عن قضاء اللّه من دعاه الضلال فى بلد دون بلد، ملاحظه لشبهها بالطائر.

منهاج ‏الولایه فی‏ شرح ‏نهج‏ البلاغه، ج ۱ عبدالباقی صوفی تبریزی ‏ (تحقیق وتصیحیح حبیب الله عظیمی) صفحه ۶۸۴-۶۸۷

بازدیدها: ۷۱

حتما ببینید

حکمت ها حکمت شماره ۹۱ منهاج ‏الولایه فی ‏شرح‏ نهج‏ البلاغه به قلم ملا عبدالباقی صوفی تبریزی (تحقیق وتصحیح حبیب الله عظیمی)

حکت ۹۱ صبحی صالح ۹۱-وَ قَالَ ( علیه ‏السلام )إِنَّ هَذِهِ الْقُلُوبَ تَمَلُّ کَمَا تَمَلُّ …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

code