خانه / الباب السادس / خطبه ها خطبه شماره ۱۴۹- نامه ۲۳ منهاج ‏الولایه فی ‏شرح‏ نهج‏ البلاغه به قلم ملا عبدالباقی صوفی تبریزی (تحقیق وتصحیح حبیب الله عظیمی)وصایا

خطبه ها خطبه شماره ۱۴۹- نامه ۲۳ منهاج ‏الولایه فی ‏شرح‏ نهج‏ البلاغه به قلم ملا عبدالباقی صوفی تبریزی (تحقیق وتصحیح حبیب الله عظیمی)وصایا

خطبه ۱۴۹ صبحی صالح

و من کلام له ع قَبْلَ مَوْتِهِ:  

اءَیُّهَا النَّاسُ، کُلُّ امْرِئٍ لاقٍ ما یَفِرُّ مِنْهُ فِی فِرارِهِ، وَالْاءَجَلُ مَساقُ النَّفْسِ، وَالْهَرَبُ مِنْهُ مُوافاتُهُ، کَمْ اءَطْرَدْتُ الْاءَیّامَ اءَبْحَثُها عَنْ مَکْنُونِ هَذا الْاءَمْرِ فَاءَبَى اللَّهُ إِلا إِخْفَاءَهُ، هَیْهاتَ! عِلْمٌ مَخْزُونٌ.

اءَمّا وَصِیَّتِی : فَاللَّهَ لا تُشْرِکُوا بِهِ شَیْئا، وَ مُحَمَّدا ص فَلا تُضَیِّعُوا سُنَّتَهُ، اءَقِیمُوا هَذَیْنِ الْعَمُودَیْنِ، وَاءَوْقِدُوا هَذَیْنِ الْمِصْباحَیْنِ، وَ خَلاکُمْ ذَمُّ مَا لَمْ تَشْرُدُوا.

حَمَلَ کُلُّ امْرِئٍ مِنْکُمْ مَجْهُودَهُ، وَ خُفَّفَ عَنِ الْجَهَلَهِ رَبُّ رَحِیمٌ، وَدِینٌ قَوِیمٌ، وَ إِمامٌ عَلِیمٌ، اءَنَا بِالْاءَمْسِ صاحِبُکُمْ، وَ اءَنَا الْیَوْمَ عِبْرَهٌ لَکُمْ، وَ غَدا مُفارِقُکُمْ، غَفَرَاللَّهُ لِی وَلَکُمْ، إِنْ تَثْبُتِ الْوَطْاءَهُ فِی هَذِهِ الْمَزَلَّهِ فَذاکَ، وَ إِنْ تَدْحَضِ الْقَدَمُ فَإِنّا کُنّا فِی اءَفْیاءِ اءَغْصانٍ، وَ مَهابِّ رِیاحٍ، وَ تَحْتَ ظِلِّ غَمامٍ، اضْمَحَلَّ فِی الْجَوِّ مُتَلَفَّقُها، وَ عَفا فِی الْاءَرْضِ مَخَطُّها، وَ إِنَّما کُنْتُ جارا جاوَرَکُمْ بَدَنِی اءَیَّاما، وَسَتُعْقَبُونَ مِنِّی جُثَّهً خَلاءً، ساکِنَهً بَعْدَ حَراکٍ، وَ صامِتَهً بَعْدَ نُطوقٍ، لِیَعِظْکُمْ هُدُوِّى وَ خُفُوتُ إِطْراقِی وَ سُکُونُ اءَطْرافِى ، فَإِنَّهُ اءَوْعَظُ لِلْمُعْتَبِرِینَ مِنَ الْمَنْطِقِ الْبَلِیغِ وَالْقَوْلِ الْمَسْمُوعِ.

وَداعِی لَکُمْ وَداعُ امْرِئٍ مُرْصِدٍ لِلتَّلاقِى ، غَدا تَرَوْنَ اءَیّامِى ، وَ یُکْشَفُ لَکُمْ عَنْ سَرائِرِى ، وَ تَعْرِفُونَنِى بَعْدَ خُلُوِّ مَکانِى ، وَ قِیامِ غَیْرِى مَقامِى .

نامه : ۲۳

و من کلام له ع قالَهُ قُبَیْلَ مَوْتِهِ عَلى سَبِیلِ الْوَصیَّهِ لَمَا ضَرَبَهُ ابْنُ مُلْجَمٍ لَعَنَهُ اللّهُ:

وَصِیَّتِی لَکُمْ اءَنْ لا تُشْرِکُوا بِاللَّهِ شَیْئا، وَمُحَمَّدٌ ص فَلا تُضَیِّعُوا سُنَّتَهُ، اءَقِیمُوا هذَیْنِ الْعَمُودَیْنِ وَ اءَوْقِدُوا هَذَیْنِ الْمِصْباحَیْنِ وَ خَلاکُمْ ذَمُّ.

اءَنا بِالْاءَمْسِ صاحِبُکُمْ، وَالْیَوْمَ عِبْرَهٌ لَکُمْ، وَ غَدا مُفارِقُکُمْ! إِنْ اءَبْقَ فَاءَنَا وَلِیُّ دَمِی ، وَ إِنْ اءَفْنَ فَالْفَناءُ مِیعادِی ، وَ إِنْ اءَعْفُ فَالْعَفْوُ لِی قُرْبَهٌ، وَ هُوَ لَکُمْ حَسَنَهٌ، فَاعْفُوا اءَلا تُحِبُّونَ اءَنْ یَغْفِرَ اللّهُ لَکُمْ.

وَاللَّهِ ما فَجَاءَنِی مِنَ الْمَوْتِ وارِدٌ کَرِهْتُهُ، وَ لا طالِعٌ اءَنْکَرْتُهُ، وَ ما کُنْتُ إِلا کَقارِبٍ وَرَدَ، وَ طالِبٍ وَجَدَ وَ ما عِنْدَ اللّهِ خَیْرٌ لِلْاءَبْرارِ.

قال السید الشریف رضی الله عنه اءَقُولُ:

وَ قَدْ مَضى بَعْضُ هذَا الْکَلامِ فِیما تَقَدَّمَ مِنَ الْخُطَبِ، إ لا اءَنَّ فِیهِ هاهُنا زِیادَهً اءَوْجَبَتْ تَکْرِیرَهُ.

الباب السادس فی الوصایا و النصائح الشافیه و التذکیر و الزواجر البالغه

من کتاب منهاج الولایه فی نهج البلاغه فی الوصایا و النصائح الشافیه و التذکیر و الزواجر البالغه

خطبه ۱۴۹ و نامه ۲۳

و من کلام له-  علیه الصّلوه و السّلام- :- قال قبل موته لما ضربه ابن ملجم لعنه اللّه-  «أیّها النّاس کلّ امرى‏ء منکم لاق ما یفرّ منه فی فراره.» اى مردمان هر کسى از شما ملاقى است آن چیزى را که مى‏ گریزد از آن در حین فرار او، یعنى مرگ.

إنّما قال فی فراره لکون الانسان أبدا فارّا من الموت، و إذا کان لابّدّ من لقائه وقتا مّا فلقاؤه فی فراره.

«و الأجل مساق النّفس، و الهرب منه موافاته.» و اجل غایت کار نفس است، و گریختن از او رسیدن به اوست. از براى آنکه فرار از او مثلا به حرکات و علاجات، مستلزم فناى اوقات است، و در فناى اوقات است رسیدن به او، پس هرب از او موافات او باشد.

«أمّا وصیّتى: فاللّه لا تشرکوا به شیئا، [و محمّدا صلّى اللّه علیه و آله،] فلا تضیّعوا سنّته.» امّا وصیّت من: پس بپرستید خداى را، شریک مگردانید با او چیزى را، و متابعت کنید محمّد را، پس پایع مکنید سنّت او را.

اسم «اللّه-  تعالى- » و اسم «محمّد-  صلّى اللّه علیه و آله و سلّم- » منصوبان، أى اعبدوا اللّه و اتّبعوا محمّدا.

«أقیموا هذین العمودین، و أوقدوا هذین المصباحین، و خلاکم ذمّ.»بپاى دارید این دو ستون دین حقّ را، و بیفروزید این دو چراغ هدایت خلق را.

لفظ العمودین مستعار للتوحید و السنّه باعتبار قیام الدین بهما، و لفظ المصباحین باعتبار هدایه الخلق بهما، و إیقادهما إحیاؤهما و لزومهما.

«أنا بالأمس صاحبکم، و الیوم عبره لکم، و غدا مفارقکم.»من دیروز مصاحب‏ شما بودم، و امروز پند و اعتبار گرفتن شمایم، و فردا جدا از شمایم.

«و اللّه ما فجأنى من الموت وارد کرهته، و لا طالع أنکرته،»به خدا سوگند که ناگاه نیامد مرا از مرگ آینده‏اى که مکروه دارم آن را، و نه بر آینده‏اى که منکر دارم او را.

«و ما کنت إلّا کقارب ورد، و طالب وجد، وَ ما عِنْدَ اللَّهِ خَیْرٌ لِلْأَبْرارِ.» و نیستم من الّا همچون تشنه ‏اى که به آب برسد، و طالبى که مطلوب خود بیابد، و آنچه نزد خداست بهتر است مر نیکان را.

لمّا کان-  علیه السلام-  أشدّ حبّا للّه و أشوق إلى لقائه لم یکن وارد الموت مکروها و لا منکرا عنده، بل محبوبا و مألوفا، و شبّه نفسه فی شدّه طلبه للقاء اللّه بالقارب و هو طالب الماء إذا ورده بالطالب الواجد لمطلوبه.

مولانا:

تلخ نبود پیش ایشان مرگ تن
چون روند از چاه و زندان در چمن‏

تلخ کى باشد کسى را کش برند
از میان زهر ماران سوى قند

مقعد صدق و جلیس حق شده
رسته زین آب و گل و آتشکده‏

جان چو باز و تن مر او را کنده‏اى‏
پاى بسته بر شکسته بنده‏اى‏

چون که بندش رفت و بالش برگشاد
مى‏ برد آن باز سوى کیقباد

اى خنک آن کو جهادى مى‏ کند
بر بدن زجرى و دادى مى ‏کند

تا ز رنج آن جهانى وارهد
بر خود این رنج عبادت مى ‏نهد

حد ندارد وصف رنج آن جهان‏
سهل باشد رنج دنیا پیش آن‏

هیچ مرده نیست پر حسرت ز مرگ
جز غم آنش که کم بودست برگ‏

و نه از چاهى به صحرایى فتاد
در میان دولت و عیش و گشاد

روز مرگ این حسّ تو باطل شود
نور جان دارى که یار دل شود

در لحد کین جسم را خاک آکند
هست آنچه گور را روشن کند

آن زمان کین جان حیوانى نماند
جان باقى بایدت بر جا نشاند

مرگ بى ‏مرگى تو را چون برگ شد
جان باقى یافتى و مرگ شد

خلق گوید مرد مسکین آن فلان
تو بگویى زنده ‏ام اى غافلان‏

کز تن من همچو تنها خفته است‏
هشت جنّت بر دلم بشکفته است‏

میوه شیرین نهان در شاخ و برگ
زندگى جاودان در زیر مرگ‏

چون غبار تن بشد ما هم بتافت‏
ماه جان من هواى صاف یافت‏

دام را بدران بسوزان دانه را
باز کن درهاى این نه خانه را

رنگ صدق و رنگ تقوا و یقین‏
تا ابد باقى بود بر عابدین‏

انبیا را نیک آمد این جهان
چون شهان رفتند اندر لا مکان‏

اى حیات عاشقان در مردگى‏
دل نیابى جز که در دل بردگى‏

ما بها و خونبها را یافتیم
جانب جان باختن بشتافتیم‏

ما بمردیم و به کلّى کاستیم‏
بانگ حق آمد ز جا برخاستیم‏

قال النصر آبادى: من لزم التقوى اشتاق إلى مفارقه الدنیا. قال تعالى: وَ لَدارُ الْآخِرَهِ خَیْرٌ لِلَّذِینَ اتَّقَوْا.«» و لذا امام المتّقین در جواب آن کس که گفت: کیف أصبحت یا أمیر المؤمنین مى‏ فرماید:«أصبحت أحمد اللّه، و آکل رزقى، و انتظر أجلى».

و من کلامه-  علیه السلام- : «و اللّه لابن أبى طالب آنس بالموت من الطّفل بثدى امّه».

مولانا:

چون که ایشان خسرو دین بوده ‏اند
وقت شادى شد چو بشکستند بند

سوى شادروان عزّت تاختند
کنده و زنجیر را انداختند

قال تعالى: إِنَّ الْمُتَّقِینَ فِی جَنَّاتٍ وَ نَهَرٍ فِی مَقْعَدِ صِدْقٍ عِنْدَ مَلِیکٍ مُقْتَدِرٍ.

تمّ باب الوصایا بحمد اللّه-  سبحانه و تعالى-  و منّه و جوده و فضله.

منهاج ‏الولایه فی‏ شرح ‏نهج‏ البلاغه، ج ۲ عبدالباقی صوفی تبریزی ‏ (تحقیق وتصیحیح حبیب الله عظیمی) صفحه ۸۵۶-۸۶۱

بازدیدها: ۳

حتما ببینید

خطبه ها خطبه شماره ۸۵ منهاج ‏الولایه فی ‏شرح‏ نهج‏ البلاغه به قلم ملا عبدالباقی صوفی تبریزی (تحقیق وتصحیح حبیب الله عظیمی)

خطبه ۸۵ صبحی صالح و من خطبه له ع   وَ اءَشْهَدُ اءَنْ لا إِلَهَ إِلا …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

code